Gdańsk — dom modlitwy gminy angielskiej (ewangelicko-reformowanej)
Englisches Bethaus (Heilige-Geist-Gasse 80)
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- zbor
- Denominacja
- ewangelicko-reformowane
Z Wikipedii (PL)
Dom modlitwy gdańskiej gminy angielskiej mieścił się przy dawnej Heilige-Geist-Gasse 80, dziś ulicy Świętego Ducha 111/113. Zorganizowana gmina z własnym duchownym powstała około 1692 roku i była wspólnotą ewangelicko-reformowaną, czyli kalwińską. W przewodnikach i na dzisiejszej tablicy miejsce to nazywane jest kaplicą anglikańską. Encyklopedia Gdańska omawia tę wspólnotę w haśle o gdańskich kalwinach. Według Sławomira Kościelaka Brytyjczycy modlili się w Gdańsku wspólnie już wcześniej. Około 1588 roku miała tu podobno istnieć szkocka gmina reformowana, o której kościele czy kaplicy nic nie wiadomo. W 1640 roku angielski rezydent Francis Gordon of Braco zabiegał u Rady Miejskiej o obszerniejsze miejsce nabożeństw dla poddanych króla Anglii i Szkocji, wskazując między innymi Zieloną Bramę albo sąsiedztwo miejskiej Strzelnicy na Nowych Ogrodach; tych miejsc nie uzyskano, ale od tego roku do 1690 roku kupcy angielscy wynajmowali część kamienicy przy ulicy Szerokiej 16, zwanej później Domem Angielskim, i często odprawiali w niej spotkania modlitewne i nabożeństwa. Jej członkowie zbierali się kolejno w trzech miejscach: najpierw w domu Thomasa Bourneta przy Frauengasse, czyli ulicy Mariackiej, potem w kamienicy Alexandra Becka przy Hintergasse, a od 1707 roku we własnym budynku — dawnym domu gildii szyprów. Kościelak dodaje, że zbierano się także w domu Bourneta na przedmieściu Żwirownia (Sandgrube). Umowa handlowa Gdańska z Anglią z 1706 roku, podpisana między innymi przez Joh…
Źródła zewnętrzne
- Ephraim Praetorius, egzemplarz z rękopiśmiennymi dopiskami (karty 136–137: Französische Prediger, Englische Prediger) — odczyt wzrokowy kurrenty, 2 IX 2026 — rękopis
- S. Kościelak, KALWINI W GDAŃSKU, „Gedanopedia” — Encyklopedia Gdańska (dostęp 2 IX 2026) — opracowanie
- Kaplica angielska przy ul. św. Ducha 113 — gdansk.pl, Wielokulturowa Tożsamość Miasta Gdańska — portal miejski
- S. Kościelak, „Luteranie, katolicy, kalwiniści w Gdańsku. Bilans konfrontacji i koegzystencji w trzech pierwszych wiekach od wystąpienia Marcina Lutra”, „Gdański Rocznik Ewangelicki”, t. XI, 2017; S. Kościelak, „Gdańsk XVI–XVIII wieku — bezpieczna przystań dla religijnych uchodźców?”, Studia Historica Gedanensia t. V (2014) — artykuł naukowy
- Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia) — encyklopedia
- Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte… 1910, cz. IV, s. 62–65 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Przegląd Ewangelicki”, Bydgoszcz, nr 47, 20 listopada 1938 — prasa
- „Przegląd Ewangelicki”, Bydgoszcz, nr 52, 25 grudnia 1938 — prasa
- H. G. Mannhardt, „Die Danziger Mennonitengemeinde. Ihre Entstehung und ihre Geschichte von 1569–1919”, Danzig 1919, s. 140, 143, 147, 151 — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte” 1897, cz. III, s. 75 (kościół angielski) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte” 1905, cz. IV, s. 63 (kościół angielski) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte” 1914, cz. IV, s. 63 (kościół angielski) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte” 1918, cz. IV, s. 58–63 (kościoła angielskiego brak) — księga adresowa
- S. Kościelak, „Brytyjskie grupy wyznaniowe w Gdańsku w XVII–XVIII (XIX) wieku”, „Studia Elbląskie” 21, 2020, s. 33–40 — artykuł naukowy
- K. Urbaniak, „Działalność warsztatu organmistrza Andreasa Hildebrandta w Elblągu i jego okolicach w latach 1711–1725”, „Studia Elbląskie” 18, 2017, s. 223 — artykuł naukowy
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.