Gdańsk-Chełm — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz Salvator Nowy (po niemiecku St. Salvator-Kirchhof) leży na gdańskim Chełmie, u zbiegu ulic Stoczniowców i Cmentarnej — pod adresem Cmentarna 2, naprzeciw starszego cmentarza żydowskiego, datowanego w rejestrze zabytków na drugą połowę XVIII wieku. Założyła go na przełomie XIX i XX wieku ewangelicka gmina kościoła świętego Zbawiciela, której starsze nekropolie leżały na Zaroślaku i u podnóża Biskupiej Górki; według Zarządu Dróg i Zieleni był to jej drugi cmentarz. Przewodnik „Handbuch für die Evangelischen in Danzig” z 1919 roku podaje, że nowy cmentarz gminy, położony kilka minut drogi za bramą, oddano do użytku w 1889 roku. W tym przewodniku wspomniano rozległy widok z cmentarza na nizinę. Początkowo zajmował niewielki teren w rozwidleniu dzisiejszych ulic Cmentarnej i Stoczniowców, a przed 1905 rokiem powiększono go ku wschodowi, do ulicy Brzegi — po rozbudowie liczył 1,33 hektara. Podzielono go symetrycznym układem alei na regularne kwatery; główna aleja, obsadzona lipami, biegnie od bramy przy ulicy Cmentarnej ku południowi i przecinają ją pod kątem prostym dwie aleje poprzeczne. Według księgi adresowej z 1910 roku nowy cmentarz parafii Zbawiciela leżał przed Bramą Piotrkowską (Petershagener Tor), po lewej stronie drogi do Chełmu (Stolzenberg); dozorcą cmentarza był Störmer. Broszura parafialna Bernharda Meyera z czasu pierwszej wojny światowej pisze o nowym cmentarzu gminy, położonym kilka minut drogi od bramy, że był wtedy w użyciu od dwudziestu ośmiu lat i…