Nowy Wiec — miejsce nabożeństw ewangelickich
Neu Fietz
- Powiat
- starogardzki
- Typ
- zbor
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Nowy Wiec, po niemiecku Neu Fietz, leży nad Bukownicą w dawnym powiecie kościerskim. Urzędowy skorowidz gmin ze spisu powszechnego z 1 grudnia 1910 roku (Gemeindelexikon, Berlin 1912) wpisuje przy Nowym Wiecu i przy okolicznych wsiach, między innymi Starym Wiecu, Szatarpach i Wysinie, w rubryce „Kirchspiel (bezw. Kirchengemeinde)”, czyli parafii albo gminy kościelnej, dla wyznania ewangelickiego nazwę Neu Fietz (Kreis Berent, s. 3, 5 i 7). Wojewódzka ewidencja zabytków zna w tej wsi wyłącznie cmentarz ewangelicki (pozycja 214 arkusza gminy Skarszewy), oddalony około 1,2 kilometra na południowy zachód od centrum wsi, po północnej stronie drogi do Wysina. W rejestrze zabytków żadna budowla w Nowym Wiecu nie figuruje. W źródłach nie znaleziono wiadomości, czy nabożeństwa odprawiano w kościele, domu modlitwy czy sali nabożeństw. W źródłach nie znaleziono położenia budynku, w którym odprawiano nabożeństwa. Na mapach topograficznych w skali 1:25 000 (arkusz 1876 Gr. Paglau) z 1900, 1925 i 1942 roku w Nowym Wiecu nie oznaczono kościoła; mapa z 1942 roku opisuje we wsi szkołę (Schule). W 1772 roku największy udział w Nowym Wiecu, 20 włók z pustkowiem Rimanowiec, miał ławnik ziemski Wyczechowski. Przy Wyczechowskim było dziewięciu daników i dziesięciu komorników. W 1772 roku czterej pozostali współwłaściciele mieli razem pięć włók i żyli w nędzy, z wożenia drewna do Gdańska. W wykazie wasali z lat 1774–1775 Nowy Wiec był wsią drobnej szlachty: zapisano w niej pięciu współwłaścicieli …
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Skarszewy (stan 29 VIII 2026), pozycja 214 — ewidencja konserwatorska
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890 — statystyka kościelna
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 57 (s. 3), nr 61 (s. 4), nr 1231 (s. 96–97) — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 8, pozycja 67 — źródło drukowane
- H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 15 (1886), s. 53, 127–128 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 44 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 81; t. 2, s. 616; t. 3, s. 689 i 974; t. 6, s. 1688 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku), Kreis Berent, s. 3, 5 i 7, rubryka 30 „Kirchspiel (bezw. Kirchengemeinde)”, podrubryka „Evangelisches” — źródło drukowane
- Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1876 Gr. Paglau: wyd. 1900 (zdjęcie 1898), wyd. z uzupełnieniami z 1925 roku, wyd. tymczasowe („Vorläufige Ausgabe”, ostatnie uzupełnienia 1933), datowane w katalogu Archiwum Map WIG na 1942 rok — mapa
- Wykaz diecezji Prus Zachodnich z parafiami i gminami kościelnymi do 1918 roku („Zur Gliederung der evangelischen Kirche in Westpreußen”, serwis Familienforschung in Westpreußen, odczyt 11 listopada 2026 roku) — opracowanie
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.