Jordanki — dawny kościół ewangelicki (Jordanken, rozebrany w 1717 roku)
Jordanken
- Rok powstania
- 1550
- Powiat
- sztumski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
W Jordankach, po niemiecku Jordanken, wsi w dzisiejszej gminie Stary Targ, stał od drugiej połowy XVI wieku do 1717 roku kościół ewangelicki. Topografia Goldbecka z 1789 roku, przytoczona przez Bernharda Schmida w inwentarzu zabytków powiatu sztumskiego z 1909 roku, nazywa go ewangelicko-reformowanym i tak samo piszą o nim księga pamiątkowa powiatu sztumskiego z 1975 roku oraz kronika Dzierzgonia Ottona Piepkorna. Księga pamiątkowa pisze, że wieś należała do rozległych dóbr rodziny von Zehmen, w których, jak to ujmuje, istniały warunki do powstania gmin ewangelickich, i że w Jordankach zbudowano obok kościoła katolickiego ewangelicki dom Boży; w latach 1550–1590 był to, obok Starego Targu, jeden z dwóch nowo wzniesionych małych kościołów ewangelickich na terenie późniejszego powiatu sztumskiego. Także kronika Piepkorna wymienia Jordanki wśród wsi, w których w czasach Reformacji zbudowano kościoły ewangelickie. Polscy badacze datują tę budowę i rozbiórkę inaczej: ksiądz Jan Wiśniewski pisze, że zbór reformowany w Jordankach wzniósł Czema około 1600 roku, a rozebrano go około połowy XVII wieku, Piotr Birecki zaś nazywa budowniczym kościoła kalwińskiego Fabiana Czemę i podaje, że świątynię rozebrano wkrótce po jego śmierci, a część cegieł trafiła na budowę kościoła w Dzierzgoniu. Aleksander Klemp (1994, s. 129) pisze, że około 1600 roku F. Czema zbudował w Jordankach zbór reformowany, który opustoszał po śmierci W. K. Güldensterna, ale rozebrany został dopiero w 1717 roku przez …
Źródła zewnętrzne
- „Der Kreis Stuhm. Ein westpreußisches Heimatbuch”, wyd. Heimatkreis Stuhm, 1975 (przedruk 2011; skan: westpreussische-gesellschaft.de, Heimatkreis Stuhm) — księga pamiątkowa powiatu
- O. Piepkorn, „Die Heimatchronik der westpreußischen Stadt Christburg und des Landes am Sorgefluß”, Detmold 1961 (przedruk 2011; skan: westpreussische-gesellschaft.de, Heimatkreis Stuhm) — kronika miasta
- B. Schmid, Die Bau- und Kunstdenkmäler Pomesaniens, t. 3: Kreis Stuhm, Danzig 1909, s. 270 (za Goldbeckiem 1789) i hasło Grünfelde — inwentarz zabytków
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. III, hasło Jordanki — słownik
- Wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, wykaz dla gminy Stary Targ, pozycje 89–93 — ewidencja konserwatorska
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 15 (s. 2), nr 1079 (s. 45–46) — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 69 — źródło drukowane
- Felix Hassenstein, „Geschichte der evangelischen Kirchengemeinde Christburg”, Christburg 1892 — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII — XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 38, 75–76 — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Konflikty o kościoły pomiędzy katolikami a protestantami w Prusach Królewskich i Książęcych w I połowie XVII wieku”, „Studia Elbląskie” XXI, 2020, s. 11 — artykuł naukowy
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 129, 138, 219–220 — monografia
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.