Mokry Dwór — dawny kościół ewangelicki (nieistniejący)
Nassenhuben
- Rok powstania
- 1550
- Powiat
- gdański
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
W Mokrym Dworze, po niemiecku Nassenhuben, w gminie Pruszcz Gdański, istniała dawniej parafia ewangelicka z własnymi duchownymi. Program opieki nad zabytkami gminy Pruszcz Gdański podaje, że ewangelicy zbudowali we wsi nowy kościół około 1550 roku i że istniał tu także zbór braci czeskich oraz ewangelików reformowanych. Według Aleksandra Klempa pochodzący z Gdańska Werdenowie zakładali zbory luterańskie w posiadanych przez siebie królewszczyznach i w swoim prywatnym Mokrym Dworze. Według rękopisu Ephraima Praetoriusa „Evangelisches Danzig” z XVIII wieku mówiono, że stał tu kiedyś jeszcze dawniejszy kościół, zniszczony w 1458 roku, po którym miały zostać fundamenty. Abraham Hartwich w opisie Żuław z 1723 roku wylicza Nassenhuben pod rokiem 1632 wśród kościołów Żuław Gdańskich, w których z czasem zaczęto głosić ewangelię. Wykaz duchownych Ludwiga Rhesy z 1834 roku podaje, że przy tutejszym kościele służyli częściowo duchowni luterańscy, częściowo reformowani. Pierwszy na jego liście, magister Martin Maunius z Miśni, przyszedł tu w 1632 roku, a w 1648 roku przeszedł do Koszwał. Joachim Fischer z Brandenburgii, nauczyciel gimnazjum gdańskiego, przybył w 1653 roku i zmarł w 1676 roku; Rhesa nazywa go za Praetoriusem ostatnim duchownym luterańskim tej parafii. Pierwszym duchownym reformowanym był według Rhesy Gerhard Böttinger, który przyszedł w 1650 roku. Spis duchownych gdańskich Ephraima Praetoriusa, wydany w 1760 roku, zapisuje przy Mokrym Dworze, że w tym kościele głoszą kaz…
Źródła zewnętrzne
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 105–106 — wykaz duchownych (druk 1834)
- E. Praetorius, „Danziger Lehrer Gedächtniß”, Danzig und Leipzig 1760, s. 49, rozdz. XII „Zu Nassenhuben” (kopia cyfrowa Münchener Digitalisierungszentrum, skan 115) — wykaz duchownych
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 18, 96 — monografia
- Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Pruszcz Gdański na lata 2018–2021 (oprac. P. Najmajer), załącznik do uchwały nr VII/44/2019 Rady Gminy Pruszcz Gdański z 31 maja 2019 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2019, poz. 3144, s. 44 — dokument samorządowy
- „Evangelischer Pfarr-Almanach für die Freie Stadt Danzig”, hrsg. vom Evangelischen Konsistorium für die Freie Stadt Danzig, [Danzig] 1927, s. 17–18, parafia nr 6 Müggenhahl (Kirchenkreis Danziger Höhe) — źródło drukowane
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 53v–54v — źródło archiwalne
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 164, 185 — opis topograficzny
- Faber, „Die polnische Sprache im Danziger Schul- u. Kirchenwesen”, Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins 70 (1930), s. 103 — artykuł naukowy
- P. Mast, „George Adam Forster”, Kulturstiftung der deutschen Vertriebenen (biografie) — encyklopedia
- „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Danzig”, Danzig 1869, cz. 1, s. 51, poz. 200 — opis topograficzny
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.