Różyny — cmentarz poewangelicki na południe od wsi, przy drodze do Ulkowych

Z Wikipedii (PL)

Na południe od Różyn, po niemiecku Rosenberg, w gminie Pszczółki, przy drodze do Ulkowych, około 500 metrów od skrzyżowania z szosą z Gdańska do Pszczółek, leżał mały cmentarz ewangelicki. To trzecie miejsce pochówku we wsi, osobne od cmentarza przy kościele świętego Wawrzyńca i od cmentarza na północ od kościoła. Karta cmentarza z 1985 roku nazywa go poewangelickim, datuje jego założenie na początek XX wieku i podaje powierzchnię 0,03 hektara; teren rozplanowano na rzucie trójkąta, bez ścieżek, a po 1945 roku cmentarz zamknięto. Według urzędowego podręcznika rejencji gdańskiej z 1869 roku *Rosenberg* była królewską wsią chłopską z 13 gospodarstwami chłopskimi i 25 zagrodami chałupniczymi; liczyła 605 mieszkańców i 48 budynków mieszkalnych. Ewangelicy należeli do parafii w Sobowidzu; katolicy — do miejscowej parafii; miejscowość miała własny okręg szkolny. Podręcznik wymieniał tu też kościół katolicki i szkołę katolicką. Karta cmentarza z 30 września 1985 roku ocenia jego stan słowami: „Nagrobków brak. 3 mogiły zrównane z ziemią obłożone kamieniami”. Teren był wtedy zdewastowany i zarośnięty samosiewem, rosły na nim dwie stare lipy, a według opisu zdjęć służył jako wysypisko śmieci. Plan zagospodarowania gminy z 1977 roku przeznaczał go pod uprawy polowe. Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Pruszcz Gdański (Praust) i podaje tu 74 ewangelików. *Źródła: karta cmentarza w Różynach, oprac. A. Haase, A. Haase, Gdańsk 1985 (Narodowy In…