Powszechne kapłaństwo wiernych
Każdy ochrzczony jest kapłanem
Każdy ochrzczony ma bezpośredni dostęp do Boga — bez ludzkiego pośrednika. Pastor nie jest kapłanem w sensie ofiarnym, ale sługą Słowa, powołanym ze zboru.
Co to znaczy?
Powszechne kapłaństwo wiernych (sacerdotium universale fidelium) — fundamentalny luterański przewrót względem średniowiecznego dwustopniowego systemu „kler” vs „świecki”.
W luteranizmie: każdy ochrzczony jest kapłanem. Ma bezpośredni dostęp do Boga przez Chrystusa. Może modlić się sam, czytać Pismo sam, otrzymać przebaczenie sam, służyć innym sam — nie potrzebuje ludzkiego pośrednika.
Skąd?
1 P 2,9: „Ale wy jesteście rodem wybranym, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem nabytym”.
Ap 1,6: „uczynił nas rodem królewskim, kapłanami Boga i Ojca swojego”.
Co to NIE znaczy?
Nie znaczy, że nie ma pastorów, nie ma struktur, nie ma urzędu. Pastor istnieje — ale nie jako „wyższy” kapłan, tylko jako sługa Słowa POWOŁANY PRZEZ ZBÓR I ORDYNOWANY, żeby pełnić publicznie funkcje, których nie może wykonywać każdy jednocześnie (administrowanie sakramentami, regularne kazanie).
To jak w rodzinie: każdy gotuje, ale gdy gospodyni domu chce nakarmić wszystkich naraz — wstaje, gotuje i serwuje. Wszyscy mogli, ona to robi z powołania.
Konsekwencje
-
Świeckie życie jest święte. Praca matki, kupca, lekarza, rolnika — wszystko jest „Beruf” (powołaniem). Nie ma podziału na życie „duchowe” (mnich) i „świeckie” (reszta).
-
Brak monastycyzmu w pierwotnym sensie. Luter rozwiązał klasztory — nie z nienawiści, ale dlatego, że uznał mnich-świecki podział za sprzeczny z Pismem.
-
Edukacja powszechna. Skoro każdy ma czytać Pismo sam, każdy MUSI umieć czytać. Stąd luterańska rewolucja szkolnictwa — szkoły dla wszystkich dzieci, w tym dla dziewcząt.
-
Demokratyczna struktura zboru. Pastora powołuje zbór — nie biskup z góry. Decyzje podejmowane wspólnie.
Klucz
„Wszyscy jesteśmy z równego stanu — co najwyżej różnią nas urząd i powołanie.” — Luter, „Do chrześcijańskiej szlachty narodu niemieckiego”, 1520.