Fiszewo — cmentarz ewangelicko-mennonicki (Fischau)

Z Wikipedii (PL)

Fiszewo (po niemiecku Fischau) leży na Wielkich Żuławach, w powiecie elbląskim, w gminie Gronowo Elbląskie. Pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku zastał tu 487 mieszkańców, a najliczniejsi byli wśród nich ewangelicy — 289 osób; obok nich żyło 192 katolików i sześcioro innych chrześcijan, na Żuławach zwykle mennonitów. Po ewangelickiej stronie nikt nie musiał daleko chodzić: parafia mieściła się na miejscu. 📌 *Słownik geograficzny* notuje tu 278 ewangelików — ⚠ liczby pochodzą jednak z hasła dla powiatu malborskiego w ówczesnym podziale administracyjnym. Gmina ewangelicka istniała tu od początku XVII wieku. W 1643 roku zbudowała kościół z pomocą miasta Elbląga, w 1706 roku postawiła nowy, a ten spłonął 31 stycznia 1884 roku. 🔴 Co było dalej, źródła podają rozbieżnie: wedle dotychczasowych ustaleń świątyni już nie odbudowano, natomiast inwentaryzacja żuławska Zirkwitza, idąca za Schmidem, opisuje kolejny kościół wzniesiony w latach 1885–1886 według projektu inspektora wałowego Bauera. Zgadza się z nią statystyka Agathona Harnocha z 1890 roku, która przy parafii „Fischau” w diecezji Marienburg notuje: poświęcony 11 sierpnia 1886 roku, konstrukcji szachulcowej, pod patronatem gminy, organy o dwunastu głosach, 1200 dusz w parafii. Sporu nie rozstrzygamy. Sam cmentarz jest ewangelicko-mennonicki i wyraźnie podzielony na dwie części. Ewangelicka została zniszczona niemal doszczętnie; mennonicka zachowała stele piaskowcowe. Stoją tam także cippusy, podstawy pod krzyże i tumb…