Fiszewo — cmentarz ewangelicko-mennonicki (Fischau)
Fischau
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- elbląski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Fiszewo (po niemiecku Fischau) leży na Małych Żuławach Malborskich, w powiecie elbląskim, w gminie Gronowo Elbląskie; przed wojną należało do powiatu malborskiego. W Fiszewie cmentarz jest ewangelicko-mennonicki i podzielony na dwie części. Ewangelicka została zniszczona niemal doszczętnie; mennonicka zachowała stele piaskowcowe. Stoją tam także cippusy, podstawy pod krzyże i tumby, a przy cmentarzu — dzwonnica. W tej samej wsi stoi ruina gotyckiego kościoła katolickiego, spalonego w 1948 roku, z osobnym cmentarzem przykościelnym. Gmina ewangelicka zawiązała się w Fiszewie w drugiej połowie XVI wieku i zbierała się w domu modlitwy; urząd duchownego ustanowiono na początku XVII stulecia. Pierwszym pastorem był według wykazu duchownych pruskich Bartholomäus Kuhnhold, duchowny tutejszej gminy od 1606 roku, a może od 1612, sprawujący urząd do śmierci w 1652 roku. Wykaz dodaje, że Kuhnhold „miał pozostawać w urzędzie czterdzieści pięć lat”. W 1643 roku wspólnota zbudowała kościół z pomocą miasta Elbląga, a w 1706 roku postawiła nowy. Był szachulcowy, oszalowany deskami od wewnątrz i z zewnątrz, bez wieży i bez dzwonów; miał sklepiony i malowany strop, snycerską ambonę, organy o dwunastu głosach i ołtarz wzniesiony w 1797 roku przez gospodarza Samuela Silmanna. W 1682 roku spłonęła tutejsza plebania. Stelterowie — dziad, ojciec i syn — sprawowali tu urząd duchownego nieprzerwanie przez sto lat, od 1731 roku. Jan Wiśniewski przytacza katolickie wizytacje, które pokazują tutejsze w…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Fiszewo (Fischau) — Żuławy Wiślane, infopl.info — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienburg — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 428 — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902 — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 184 — wykaz duchownych (druk 1834)
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 144, pozycja 30 — źródło drukowane
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 47 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 34 — źródło drukowane
- A. Paprot, „Losy ewangelickich i mennonickich cmentarzy na Żuławach Elbląskich”, w: „Krajobraz kulturowy i społeczny Żuław Elbląskich”, red. A. W. Brzezińska, U. Wróblewska, P. Szwiec, wyd. I, ISBN 978-83-88400-63-6, s. 37–46 (badania terenowe z lipca 2010 roku) — artykuł naukowy
- U. Machowska, „Fiszewa już nie ma — współczesny obraz wsi żuławskiej”, w: „Krajobraz kulturowy i społeczny Żuław Elbląskich”, red. A. W. Brzezińska, U. Wróblewska, P. Szwiec, wyd. I, ISBN 978-83-88400-63-6, s. 47–55 (wywiady z lipca 2010 roku) — artykuł naukowy
- „National-Zeitung” (Berlin), 6 kwietnia 1888 roku, s. 1 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” 18, 2017, s. 79 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.