Gdańsk-Grodzisko — cmentarz ewangelicki parafii Najświętszej Marii Panny (Neuer Kirchhof)

Z Wikipedii (PL)

Nowy Cmentarz (Neuer Kirchhof, St. Marien-Kirchhof) należał do parafii kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny — gdańskiej Marienkirche. Powstał w latach 1819–1829, po reformie zespołu cmentarzy z około 1818 roku, gdy większość obszaru u podnóża Grodziska rozdzielono między parafie gdańskie. Andrzej Januszajtis łączy powstanie cmentarzy przy dzisiejszej ulicy 3 Maja — Mariackiego, świętego Piotra, świętej Katarzyny i świętego Bartłomieja — z zakazem pogrzebów w kościołach, wprowadzonym wraz z kodeksem napoleońskim. W tym samym tekście Januszajtis datuje te cmentarze na lata 1819–1821. Leżał przy ulicy 3 Maja 8, po północnej stronie Ogrodu Strzeleckiego i Domu Strzeleckiego imienia Fryderyka Wilhelma, i zajmował 0,69 hektara. Działka miała kształt wieloboku wydłużonego na osi wschód–zachód, a teren wznosił się lekko ku zachodowi. Od północy cmentarz graniczył z drogą na Grodzisko, przy której w latach 1880–1882 wzniesiono koszary pionierów (Pionierkaserne, następnie Szkoła Wojenna). Cmentarz wchodził w skład zespołu cmentarzy położonych u podnóża Grodziska, po zachodniej stronie dzisiejszej ulicy 3 Maja. W sąsiedztwie leżały nekropolie świętego Bartłomieja I i II, świętej Katarzyny, świętych Piotra i Pawła, Bożego Ciała, Reich der Toten oraz żydowska. Agathon Harnoch datuje pierwsze ewangelickie kazania w tej świątyni na 1524 rok: głosił je franciszkanin Aleksander, który po wielkim rozruchu musiał ustąpić w 1525 roku. Według Harnocha od 1536 roku nauczał tu Pancrati…