Jaźwiska — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Jaźwiska leżą na lewym brzegu Wisły, na południe od Gniewa. Wieś lokowano w 1355 roku, a lokację prowadził komtur gniewski Jan von Falkenstein; od XVI i XVII wieku osiedlali się tutaj olędrzy. Wbrew szablonowi obszar należał do Kreis Marienwerder w rejencji kwidzyńskiej, w Prusach Zachodnich, a nie do Kreis Dirschau — lewobrzeżną, gniewską część powiatu odłączono do Polski w 1920 roku. Wieś była w większości polsko-katolicka; w 1906 roku objął ją strajk szkolny przeciw niemieckiej nauce religii. Warstwę ewangelicką tworzyła niemiecka mniejszość — pierwszy powszechny spis ludności Rzeczypospolitej z 30 września 1921 roku naliczył tu 780 mieszkańców, w tym 39 wyznania ewangelickiego, przy 752 osobach narodowości polskiej i 28 niemieckiej. Ślad po tej mniejszości jest jednak wyraźny: zachowane nagrobki są luterańskie, cmentarz figuruje w gminnej ewidencji zabytków miasta i gminy Gniew pod pozycją 41, a we wsi działała ewangelicka ochronka prowadzona przez niemieckie diakonise, czynna do 1945 roku. Ewangelicy należeli do parafii w Gniewie. Własnego kościoła nie mieli — był tu sam cmentarz. 📌 Wojewódzka ewidencja cmentarzy umieszcza go pod pozycją 343, na rozwidleniu dróg do Rakowca i Opalenia. 📌 Zmarłych z tej wsi zapisywano w Gniewie: tamtejsza parafia ewangelicka prowadziła osobne rejestry pogrzebowe dla gminy wiejskiej od 1783 roku, księgi ślubów od 1681, a chrztów od 1682; około 1890 roku liczyła 3052 dusze, a jej kościół na rynku poświęcono 3 sierpnia 1823 roku. 🟡 Niemiecki…