Jaźwiska — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w Jaźwiskach leży na rozwidleniu dróg do Rakowca i Opalenia. W wojewódzkiej ewidencji cmentarzy figuruje pod pozycją 343, w gminnej ewidencji zabytków miasta i gminy Gniew — pod pozycją 41. Własnego kościoła ani domu modlitwy ewangelicy w Jaźwiskach nie mieli. Jaźwiska leżą na lewym brzegu Wisły, na południe od Gniewu. Wieś lokowano w 1355 roku na trzydziestu czterech włókach i na prawie chełmińskim; przywilej wydał komtur gniewski Jan von Falkenstein, nazywając ją na wstępie wsią niemiecką. Słownik geograficzny rozróżnia dwie wsie tej nazwy — Jaźwiska Wielkie (Groß Jesewitz) i Jaźwiska Małe (Klein Jesewitz) — obie w powiecie kwidzyńskim. Od XVI i XVII wieku osiedlali się tutaj olędrzy. Obszar należał do powiatu kwidzyńskiego (Kreis Marienwerder) w rejencji kwidzyńskiej, w Prusach Zachodnich — lewobrzeżną, gniewską część powiatu przyłączono do Polski w 1920 roku, a pierwszy spis Rzeczypospolitej notuje wieś w osobnym powiecie gniewskim. W 1906 roku wieś objął strajk szkolny przeciw niemieckiej nauce religii. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wykazał w Jaźwiskach Wielkich 662 mieszkańców, wśród nich 82 ewangelików i 580 katolików. W Jaźwiskach Małych spis wykazał czternastu mieszkańców, z tego pięciu ewangelików. Słownik geograficzny podaje dla Jaźwisk Wielkich 529 katolików i 91 ewangelików. Pierwszy powszechny spis ludności Rzeczypospolitej z 30 września 1921 roku naliczył tu 780 mieszkańców, w tym 39 wyznania ewangelickiego; narodowość polską poda…