Turze — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Zachowany cmentarz ewangelicki w Turzu jest dziś cmentarzem katolickim. Turze leży na Kociewiu, w powiecie tczewskim. Po niemiecku wieś nazywała się Groß Turse; do 1920 roku należała do powiatu tczewskiego (Kreis Dirschau) w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. W latach 1920–1939 wieś leżała w granicach Drugiej Rzeczypospolitej. W 1248 roku książę Świętopełk zwrócił joannitom Malenin i Wielkie Turze, zabrane im wcześniej przez jego brata, Sambora. Sambor dziesięć lat później nadał Hermanowi Bolco dobra Małżewo i Wielkie Turze, kupione od Konrada de Bordin. Przez pewien czas Turze należało do cystersów pelplińskich. Małe Turze pojawia się w źródłach później, w 1336 roku, przy Hieronimie de parva Thura. W 1780 roku wizytacja naliczyła w Turzu 93 katolików i czterech ewangelików. W tym samym roku dobra w Turzu trzymał Franciszek Żelewski, sędzia tczewski. Z Turza proboszcz pobierał wtedy meszne w wysokości ośmiu korców żyta i tyleż owsa. Ewangelicy z Turza należeli najpierw do parafii w Rębielczu (Rambeltsch), od 1789 roku do parafii w Sobowidzu. W Sobowidzu poświęcono wtedy pierwszy kościół. Od 1908 roku siedzibą parafii było Turze, a własny kościół — neogotycki, o neobarokowym wystroju — wzniesiono tu w latach 1913–1918. Elżbieta Alabrudzińska wymienia Turze wśród nielicznych miejsc, w których w latach międzywojennych dochodziło do konfliktów o kościoły ewangelickie; miały one według niej charakter lokalny i starano się je szybko likwidować. Według urzędowego p…