Turze — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Turze na Kociewiu, w dzisiejszym powiecie tczewskim, wzmiankowano już w 1248 roku, jako Małe i Wielkie Turze; po niemiecku wieś nazywała się Groß Turse. Przed 1945 rokiem należała do powiatu tczewskiego (Kreis Dirschau) w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie, a w latach 1920–1939 leżała w granicach Drugiej Rzeczypospolitej, w pasie nazywanym wtedy korytarzem. Okolica była w większości polska i katolicka, ale tutejsza wspólnota ewangelicka — luterańska i unijna — okazała się na tyle silna, że doczekała się najpierw własnej parafii, potem własnej świątyni. Ewangelików z sąsiedniego Godziszewa obsługiwała kolejno parafia w Rambeltsch, od 1789 roku w Sobowidzu, a od 1908 roku właśnie w Turzu — i to tłumaczy, dlaczego kościół, neogotycki, o neobarokowym wystroju, wzniesiono tu dopiero w latach 1913–1918. Ilu ich było, mówią dwa spisy. W latach osiemdziesiątych dziewiętnastego wieku Słownik geograficzny (tom dwunasty) naliczył we wsi 76 ewangelików i 122 katolików, wskazując dla katolików parafię w Godziszewie; pierwszy powszechny spis ludności Rzeczypospolitej, przeprowadzony 30 września 1921 roku, odnotował 382 mieszkańców, w tym 158 wyznania ewangelickiego, przy czym narodowość polską podało 208 osób, a niemiecką 174. Mennonitów w Turzu nie było — ich osadnictwo obejmowało Żuławy. 📌 W wyciągu ze Słownika w miejscu parafii ewangelickiej stanęło słowo „Mesznego”. Meszne to jednak danina zbożowa należna kościołowi, a nie miejscowość — wyraz stał w dopełniaczu i wzięto …