Kolonia — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Wieś Kolonia, po niemiecku Wilhelmshuld, powstała około 1800–1802 roku na leśnych gruntach królewskich, za panowania Fryderyka Wilhelma III — i stąd jej nazwa. 📌 Wilhelmshuld to „łaska Wilhelma”. Osadników sprowadzono ze Schwarzwaldu; *Słownik geograficzny* podaje, że pochodzili z Badenii i Wirtembergii, a wieś założono w 1802 roku i była tu szkoła; to samo pochodzenie kolonistów potwierdza niezależnie Agathon Harnoch. Administracyjnie wieś należała do powiatu kartuskiego (Kreis Karthaus) w rejencji gdańskiej. Pierwsi mieszkańcy byli ewangelikami, z czasem przybywało katolików — Harnoch tłumaczy dlaczego: część kolonistów wyemigrowała do Ameryki, a w opuszczone gospodarstwa weszli katolicy. Ludności przybywało przy tym szybko w ogóle: 141 osób w 1820 roku, 371 w 1865, 431 w spisie z 1 grudnia 1910 roku — z czego 132 wyznania ewangelickiego, przy 144 mówiących po niemiecku — i 423 w 1943. 📌 Własnego kościoła ewangelickiego wieś nigdy nie miała, choć jej mieszkańcy o niego zabiegali. Nadzieja się nie spełniła, a w 1854 roku tutejszy właściciel ziemski sprawił, że świątynię zbudowano w położonym opodal Mirachowie. Poświęcono ją 7 listopada 1860 roku; pieniądze na budowę, cztery tysiące talarów, dało 10 kwietnia 1859 roku gdańskie Towarzystwo Gustawa Adolfa, którego imię kościół nosił. Krążący po opisach rok 1862 nie ma w tym źródle oparcia. Parafię ograniczono dokumentem cyrkumskrypcyjnym z 23 lipca 1861 roku, ostatecznie ukonstytuowano 25 października 1875, a pierwszy duszpas…