Kościerzyna — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Kościerzyna, po niemiecku Berent, była miastem powiatowym Kreis Berent w rejencji gdańskiej, w Prusach Zachodnich — rdzennie kaszubskim i katolickim, z mniejszością niemiecko-ewangelicką. Spis z 1892 roku notował tu 4 317 mieszkańców, w tym 1 471 Niemców, w większości ewangelików, i 396 Żydów. 📌 Wspólnota ewangelicka jest tu starsza, niż zwykło się pisać. Rodziny niemieckie i protestanckie zaczęły się w mieście osiedlać od 1773 roku, a już w 1781 wiejskie gminy okolicy ukonstytuowano w parafię i ustanowiono pierwszego pastora — Gottfrieda Litfaha z Sucha pod Ełkiem. Nabożeństwa odprawiano od 1784 roku w domu modlitwy urządzonym pod nowo wybudowanym ratuszem na rynku. Dopiero w latach 1821–23 stanął murowany kościół pod patronatem gminy, niewielki, z szachulcową wieżą i trzema dzwonami; ołtarz i ambona stanowiły w nim jedną całość. Rok 1781 potwierdza niezależnie Bär: od niego parafia prowadziła własne księgi chrztów, ślubów i zgonów, a od 1863 księgę konfirmowanych; duplikaty w sądzie obwodowym w Kartuzach obejmują lata 1823–1874. Około 1890 roku parafia liczyła blisko 2800 dusz, a w skali roku odnotowywała 20 ślubów, około 1300 komunikujących i 55 pogrzebów. 🔴 Chrztów było wtedy 103 albo 108 — nasze dwa odczyty tej samej strony Harnocha podają różne liczby i nie rozstrzygamy, który jest właściwy. Miasto było siedzibą ewangelickiej parafii (Kirchspiel Berent) w diecezji tczewskiej, później starogardzko-kościerskiej; jej neogotycki kościół, wzniesiony w latach 1892–1894, zas…