Wielki Podleś — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Wielki Podleś (po niemiecku Groß Podless / Groß Podleß) leży na południowy wschód od Kościerzyny, przy jeziorze Zagnanie, na skraju dzisiejszego Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Przed 1945 rokiem należał do powiatu kościerskiego (Kreis Berent in Westpreußen) w rejencji gdańskiej, w Prusach Zachodnich. Okolica jest rdzennie kaszubska i katolicka, ale sama wieś stanowiła w niej wyjątek: ewangelicy byli tu w większości. Został po nich cmentarz datowany na pierwszą połowę XIX wieku, ujęty w ewidencji zabytków gminy Kościerzyna. Skoro ewangelicy stanowili większość, stać ich było na własną świątynię. W 1905 roku wznieśli neogotycki kościół — ten sam, który stoi do dziś jako rzymskokatolicki kościół pod wezwaniem świętego Andrzeja Boboli, filia parafii w Niedamowie; z tego samego roku pochodzą kaplica przedpogrzebowa i ogrodzenie kościelne, ujęte wraz z kościołem w gminnej ewidencji zabytków. Wieś dostała wtedy również nową urzędową nazwę: Poldersee w miejsce dawnej Groß Podless. Pięć lat później, w pruskim spisie z 1 grudnia 1910 roku, trzynaście okolicznych miejscowości — wśród nich Nowy i Mały Podleś oraz Wielki Klincz — ma już w rubryce ewangelickiego okręgu parafialnego wpisane właśnie „Poldersee”. Dla porównania Kościerzyna, oddalona o niecałe siedem kilometrów, miała własny kościół ewangelicki od 1894 roku i własny okręg dziesięciu wsi; granica między nimi biegła przez Klińcze — Wielki Klincz należał do Podlesia, Nowy i Mały do Kościerzyny. Jak dalece wieś była ewangelick…