Międzyłęż — cmentarz mennonicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz w Międzyłężu leży w gminie Pelplin, w powiecie tczewskim. Rejestr zabytków województwa pomorskiego wymienia go jako cmentarz mennonicki z 1800 roku, wpisany wraz z murowanym ogrodzeniem pod numerem A-1751 decyzją z 14 grudnia 2004 roku. W wojewódzkiej ewidencji zabytków figuruje szerzej — jako cmentarz mennonicki i ewangelicki z murem, starodrzewem, nagrobkiem z 1807 roku i pozostałościami układu grobów. Cmentarz jest dziś nieczynny i zachowany jako zabytek. Zachowane nagrobki noszą symbolikę: gasnące, odwrócone pochodnie, które oznaczają kres życia, oraz makówki — znak wiecznego snu. Katalog zabytków osadnictwa holenderskiego w Polsce umieszcza założenie w północno-zachodniej części wsi, przy głównej drodze, i opisuje je jako zadbane: odchwaszczone, z uporządkowanymi pomnikami i tablicą informacyjną. W katalogu odnotowano jedną zachowaną stelę. W źródłach nie znaleziono informacji, do której gminy mennonickiej należeli tutejsi mennonici. Niemiecka nazwa wsi brzmiała Mösland, a w dokumentach z 1282 i 1298 roku zapisano ją jako Medilanze; za czasów krzyżackich mieściło się tu wójtostwo podległe komturstwu malborskiemu. Sąsiedni Stary i Nowy Międzyłęż nosiły nazwy Alt Mösland i Neu Mösland. Słownik geograficzny podaje dla nich wszystkich tę samą przynależność: parafia katolicka Wielki Garc, ewangelicka Rudno, urząd stanu cywilnego Walichnowy. Szkoła ewangelicka mieściła się w folwarku Międzyłęż; chodziło do niej trzydzieścioro dziewięcioro dzieci katolickich z parafi…