Międzyłęż — cmentarz (mennonickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz w Międzyłężu, w gminie Pelplin i powiecie tczewskim, nie jest cmentarzem luterańskim. To cmentarz mennonicki — pamiątka osadnictwa olęderskiego w dolinie Wisły. Mennonici stanowili odrębną wspólnotę anabaptystyczną i nie byli ani luteranami, ani ewangelikami unijnymi. Ewidencja datuje cmentarz na 1800 rok; wraz z ogrodzeniem wpisano go do rejestru zabytków pod numerem A-1751 decyzją z 14 grudnia 2004 roku. Zachowane nagrobki noszą charakterystyczną symbolikę: gasnące, odwrócone pochodnie, które oznaczają kres życia, oraz makówki — znak wiecznego snu. 🟡 Samo założenie cmentarza mogło być wcześniejsze niż zapisany w ewidencji rok 1800. Przed 1945 rokiem wieś leżała w powiecie tczewskim (Kreis Dirschau), w rejencji gdańskiej i prowincji Prusy Zachodnie, a w latach 1920–1939 w granicach Drugiej Rzeczypospolitej. Po 1945 roku ludność protestancka opuściła wieś. Cmentarz jest dziś nieczynny i zachowany jako zabytek. 📌 Niemiecka nazwa wsi brzmiała Mösland; wykaz gmin z 1885 roku notuje ją w powiecie kwidzyńskim ze 157 mieszkańcami, wśród nich 57 ewangelików i stoma katolikami, a osobno sąsiedni Neu Mößland, dzisiejszy Nowy Międzyłęż, z 225 mieszkańcami, 113 ewangelikami i 103 katolikami. 🟡 Nie ustalono natomiast, do której gminy mennonickiej i do której parafii katolickiej wieś należała. *Źródła: wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa.*