Zblewo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Zblewo, po niemiecku Hoch Stüblau, to duża wieś kociewska, do 1920 roku w Kreis Preußisch Stargard, w latach 1920–1939 w granicach Drugiej Rzeczypospolitej, w korytarzu pomorskim, a w latach 1939–1945 pod okupacją niemiecką. Okolica była w większości polska i katolicka; miejscowa parafia ma neogotycki kościół świętego Michała Archanioła z lat 1879–1880. Ewangelicy — w większości Niemcy, luteranie i unijni — stanowili mniejszość i własnego kościoła w Zblewie nie mieli; podlegali parafii ewangelickiej w Borzechowie. Mennonici, z którymi bywa się ich myli, osiedlali się na Żuławach, a nie na Kociewiu. 📌 Zblewo spisywano dwukrotnie: osobno gminę wiejską, osobno obwód dworski — i stąd bierze się liczba, która wyglądała na kilkakrotnie za niską. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku podaje dla gminy wiejskiej Hoch Stüblau 1513 mieszkańców, w tym 275 ewangelików, 1214 katolików i 24 Żydów (strona 32, pozycja 16), a dla tutejszego obwodu dworskiego 295 mieszkańców, 46 ewangelików i 249 katolików (strona 34, pozycja 84). To ten drugi wiersz trafił do naszego rekordu. Meyers notuje około 1905 roku 2547 mieszkańców, bez rozbicia wyznaniowego, a spis Rzeczypospolitej z 30 września 1921 roku — 2169 osób, w tym 109 wyznania ewangelickiego; narodowość polską podało 2050 osób, niemiecką 118. 📌 Śladem tej społeczności jest cmentarz ewangelicki przy ulicy Starogardzkiej, z drugiej połowy XIX wieku, ujęty w ewidencji zabytków. W maju 2023 roku uporządkowało go ponad sześćdziesięciu wolontari…