Smętowo Graniczne — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Smętowo Graniczne, po niemiecku Schmentau, wyrosło przy kolei. Dla rosnącej, w większości niemieckiej społeczności ewangelickiej wzniesiono tu w 1904 roku neogotycki kościół z cegły wraz z plebanią, a przy świątyni założono cmentarz. Przed 1920 rokiem osada leżała w powiecie kwidzyńskim (Kreis Marienwerder), w rejencji kwidzyńskiej i prowincji Prusy Zachodnie — w zawiślańskiej części powiatu, oddanej Polsce w 1920 roku. W latach 1920–1939 Smętowo należało do Rzeczypospolitej i było kolejową stacją graniczną korytarza; stąd wzięło się dopisane do nazwy słowo „Graniczne”. Tutejsi protestanci byli luteranami i wiernymi Kościoła unijnego; mennonici, z którymi bywają myleni, osiedlali się na Żuławach. Po 1945 roku świątynię przejęli rzymscy katolicy — jest dziś kościołem parafii pod wezwaniem Ciała i Krwi Pańskiej — a cmentarz ewangelicki zachował się jako przykościelny. Obiekt figuruje w rejestrze i w ewidencji zabytków. 🟡 Liczb tutejszych ewangelików ani statusu ich parafii nie udało się potwierdzić źródłowo: wykaz gmin z 1885 roku nie zna jeszcze hasła Schmentau w tym powiecie, a osada kolejowa rosła dopiero po tym spisie. *Źródła: wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa.*