Czerniki — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Czerniki, po niemiecku Czernikau, były dawnym majątkiem dworskim w powiecie kościerskim (Kreis Berent), w rejencji gdańskiej i prowincji Prusy Zachodnie. Miejscowość jest stara: w 1258 roku książę Sambor II zapisał ją cystersom, a prawo chełmińskie otrzymała w 1432 roku. W XIX wieku przy dworze osiedlili się niemieccy, w większości ewangeliccy koloniści — i to odwróciło zwykłe proporcje tych stron. 🔴 O tym, jak dalece, dwa źródła mówią różnie. *Słownik geograficzny* podaje, że spośród 146 mieszkańców 131 było ewangelikami, a tylko 15 katolikami, przy 12 domach mieszkalnych i 2447 morgach areału; pruski wykaz gmin ze spisu z 1 grudnia 1885 roku daje dla tego samego obszaru dworskiego 143 mieszkańców, z czego 84 ewangelików i 59 katolików. Sumy niemal się pokrywają, podział wyznaniowy nie — obie wersje zapisano. 🟡 Rok 1880, dotąd podawany przy liczbach słownikowych, nie występuje w haśle, z którego one pochodzą. Tak czy inaczej w katolickim, kaszubskim otoczeniu była to wieś wyjątkowa. Katolicy należeli do parafii w Pogódkach (Pogutken), a urząd stanu cywilnego mieścił się w Zamku Kiszewskim (Schloss Kischau). 📌 Przynależność ewangelików zmieniała się w czasie. Wykaz gmin z 1885 roku (strona czterdziesta czwarta, pozycja sto dwudziesta trzecia) posyła ich do Nowych Polaszek — w kolumnie parafii ewangelickiej nazwa Pogódek nie pada w nim ani razu. Ale już w 1890 roku ewangelicka gmina w Pogódkach zaczęła prowadzić własne księgi chrztów, ślubów, pogrzebów, komunikantów i konfir…