Tczew — zbór ewangelicki św. Jerzego (kościół podominikański)
Dirschau
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- tczewski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Gmina ewangelicka w Tczewie (po niemiecku Dirschau) objęła gotycki kościół podominikański w 1853 roku i użytkowała go do 1945 roku jako trzeci kościół świętego Jerzego — kościół unijny. Po wojnie świątynię przejęli katolicy. Zanim stała się zborem, była kościołem zakonnym. Klasztor dominikanów ufundował w Tczewie w trzynastym wieku książę Mściwój II, a pierwsi zakonnicy przybyli z Gdańska; kościół poświęcono najpierw Najświętszej Marii Pannie, później występował pod wezwaniem świętego Mikołaja. Heise datuje budowę kościoła — korpusu nawowego i prezbiterium, poza starszymi dolnymi partiami — na połowę XIV wieku, ze względu na pokrewieństwo form z tczewską farą, budowaną w tym samym czasie. W czasie Reformacji kościół stał pusty dłużej niż pięćdziesiąt lat — zakonnicy schronili się do Gdańska. Pustkę potwierdza strona katolicka: wizytacja z 1583 roku poleca porozumieć się z dominikanami gdańskimi, którzy pobierali dochody tutejszego klasztoru, żeby przynajmniej w adwencie albo w Wielkim Poście przyjeżdżali tu z kazaniem. Dopiero około 1600 roku zakonnicy wrócili do posługi: szerzyli nabożeństwo różańcowe, pomagali sąsiednim proboszczom, od 1653 roku sami obsługiwali kościół w Kokoszkach, prowadzili też rekolekcje dla duchownych. Tymczasem miasto przeszło na stronę Reformacji. Wizytacja biskupa Hieronima Rozrażewskiego, przeprowadzona około 1583 roku, zastała Tczew już w rękach protestantów. Wizytator zapisał, że magistrat i zamożniejsi mieszczanie — „wszyscy heretycy” — utrzy…
Źródła zewnętrzne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Pr. Stargard” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 3), Danzig 1885 — inwentarz zabytków
- Zbór ewangelicko-augsburski w Tczewie — Wikipedia — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Dirschau — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen", Neidenburg 1890 — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- J. Domasłowski, „Dzieje Polskiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Gdyni (1931–1939)”, cz. I, „Gdański Rocznik Ewangelicki” VI (2012) — artykuł naukowy
- M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1 — monografia
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. I”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 84 (2005), streszczenie księgi G11 (wizytacja 1649) — repertorium archiwalne
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Pr. Stargard” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 3), Danzig 1885 — inwentarz zabytków
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1914, nr 3 — dziennik urzędowy konsystorza
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1914, nr 4 — dziennik urzędowy konsystorza
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1914, nr 17 — dziennik urzędowy konsystorza
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 3: „Der Kreis Preußisch Stargard”, Danzig 1885, s. 175 — źródło drukowane
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 3: „Der Kreis Preußisch Stargard”, Danzig 1885, s. 163 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 390, 391 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XII, hasło „Tczew” — źródło drukowane
- „Przegląd Ewangelicki”, Bydgoszcz, nr 10, 16 maja 1937 — prasa
- „Przegląd Ewangelicki”, Bydgoszcz, nr 27, 10 października 1937 — prasa
- „Przegląd Ewangelicki”, Bydgoszcz, nr 19, 8 maja 1938 — prasa
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 19 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 96, 216; t. 2, s. 396, 446, 459, 526, 534, 559; t. 3, s. 718, 849; t. 4, s. 1215, 1286; t. 5, s. 1471; t. 6, s. 1685, 1777; t. 7, s. 1853, 1949, 1991 — źródło drukowane
- Isaak Gottfried Goedtke, „Kirchengeschichte der evangelischen kleinen Städte im Polnischen Preußen”, wyd. Hans-Christoph Surkau (Sonderschrift 112 Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreußen), s. 57–64, 66, 68, 70, 133–142 — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung”, 15 maja 1853 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Regensburger Morgenblatt”, 16 listopada 1873 roku, s. 2 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 25 sierpnia 1875 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau”, 21 lipca 1885 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 16 lutego 1887 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 10 września 1887 roku, s. 2 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „National-Zeitung”, 2 sierpnia 1893 roku, s. 2 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutsche Zeitung”, 10 marca 1898 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 30 grudnia 1898 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Staatsbürger-Zeitung”, 26 lutego 1901 roku, s. 7 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 1 listopada 1923 roku, s. 4 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Sächsische Elbzeitung”, 30 marca 1929 roku, s. 9 (obraz strony: Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- P. Birecki, „Konflikty o kościoły pomiędzy katolikami a protestantami w Prusach Królewskich i Książęcych w I połowie XVII wieku”, „Studia Elbląskie” XXI, 2020, s. 13 — artykuł naukowy
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 125 — wykaz duchownych
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 15, s. 114 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 16, s. 119 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.