Szaleniec — cmentarz mennonicki
Thörichthof
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- malborski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz mennonicki w Szaleńcu leży w zachodniej części dawnego układu osadniczego, po wschodniej stronie szosy, na planie zbliżonym do kwadratu, obramiony rowem melioracyjnym i szczątkową zielenią. Założono go w końcu XVIII wieku lub na przełomie XVIII i XIX wieku i użytkowano do okresu międzywojennego. Zachowało się kilkanaście piaskowcowych stel oraz — według wojewódzkiej ewidencji — 26 obramowań grobów pojedynczych, podwójnych i dziecięcych, a także jeden krzyż. Stele to wolnostojące płyty o wymiarach około 2,0 na 0,8 metra na cokołach, z motywami antycznymi, rozetami, girlandami i wicią roślinną. Szaleniec — do 1945 roku Thörichthof, w źródłach także Torichthof, Töringsdorf i Thöringshöfschen — leży na Żuławach Malborskich. Nazwa niemiecka jest kalką polskiej: *töricht* znaczy „głupi, szalony”. Wieś powstała w 1360 roku jako folwark krzyżacki komturii dzierzgońskiej, po 1465 roku należała do ekonomii malborskiej, a w 1726 roku wydzierżawiono ją na prawie emfiteutycznym; przekształciła się wtedy w wieś jednodworczą na terpach, o około dziesięciu zagrodach. W 1627 roku okopali się tu Szwedzi w trzech szańcach. W 1727 roku mieszkało tu 11 mennonitów, a w 1820 roku 38 na 124 mieszkańców. We wsi stoi dom podcieniowy z 1791 roku, o siedmiu słupach. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej notował w *Thörichthof* 24 budynki mieszkalne i 207 mieszkańców, w tym 90 ewangelików, 79 katolików i 38 mennonitów. Wymieniał tu dziesięć zagród chałupniczych. W tym samym podręc…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Cmentarz mennonicki w Szaleńcu — Wikipedia — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XII, hasło Szaleniec — źródło drukowane
- Wojewódzka i gminne ewidencje zabytków — scalony wykaz cmentarzy — ewidencja konserwatorska
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Wikipedia, wydanie polskie (pl.wikipedia.org), hasło „Cmentarz mennonicki w Szaleńcu” — audyt workflow
- zabytek.pl — serwis Narodowego Instytutu Dziedzictwa — Cmentarz mennonicki w Szaleńcu — audyt workflow
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 162–163, pozycja 150 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 37 — źródło drukowane
- A. Paprot, „Losy ewangelickich i mennonickich cmentarzy na Żuławach Elbląskich”, w: „Krajobraz kulturowy i społeczny Żuław Elbląskich”, red. A. W. Brzezińska, U. Wróblewska, P. Szwiec, wyd. I, ISBN 978-83-88400-63-6, s. 37–46 (badania terenowe z lipca 2010 roku) — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.