Szaleniec — cmentarz (mennonickie)

Z Wikipedii (PL)

Szaleniec, po niemiecku Thörichthof, to dawna wieś królewska na Żuławach Malborskich, w powiecie malborskim; po 1920 roku pozostała w granicach Niemiec. 📌 Nazwa niemiecka jest kalką polskiej — *töricht* znaczy „głupi, szalony”. Słownik geograficzny opisuje wieś jako dawny folwark ekonomii malborskiej z pocztą w Starem Polu i wylicza jej mieszkańców: 56 katolików, 79 ewangelików i 41 dysydentów. Tym ostatnim mianem określano wtedy mennonitów — i to właśnie ich jest zachowany cmentarz, ślad olęderskiego, anabaptystycznego osadnictwa w delcie Wisły. Mennonici byli wspólnotą odrębną od luteran i ewangelików unijnych, choć w opracowaniach bywają z nimi mieszani. 📌 Cmentarz zachował się wyjątkowo dobrze jak na Żuławy. Wojewódzka ewidencja umieszcza go w zachodniej części układu osadniczego, datuje na koniec XVIII wieku i notuje wpis do rejestru zabytków pod numerem 1245. Użytkowano go do okresu międzywojennego: najstarszy nagrobek pochodzi z 1806 roku, najmłodszy z 1914. Przetrwało 26 obramowań grobów oraz kilkanaście piaskowcowych stel — płyt mniej więcej dwa metry na osiemdziesiąt centymetrów, z trójkątnym albo łukowym naczółkiem, inskrypcjami i ornamentem roślinnym. Nagrobki skupione są w części północnej, teren jest ogrodzony. We wsi stoi też dom podcieniowy z 1791 roku, o siedmiu słupach. *Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902.*