Brzeźno — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Brzeźno, po niemiecku Briesen, po kaszubsku Brzézno, było w XVI wieku wsią królewską starostwa człuchowskiego. Pod pruską administracją stało się miejscem wyznaniowo podwójnym: rdzeń wsi pozostał kaszubski i katolicki, a obok wyrosła mniejszość ewangelicka, która pochowała swoich zmarłych na osobnym cmentarzu. 📌 Szkoła ewangelicka działała właśnie tutaj, w Brzeźnie królewskim, katolicki zaś kościół brzeziński rozebrano w 1818 roku. 📌 Hasło *Słownika geograficznego* łączy pod jedną nazwą dwie różne wsie i to mieszanie długo ciążyło na tym opisie. Brzeźno szlacheckie, po niemiecku Adlig albo Polnisch Briesen, leży na Gochach, w dzisiejszej gminie Lipnica — *Słownik* daje mu 1 153 mieszkańców, z tego 803 katolików, a wykaz gmin z 1885 roku (strona 158, pozycja 11) 1 293 mieszkańców, w tym 344 ewangelików, 933 katolików, czworo innych chrześcijan i dwunastu Żydów, z parafią katolicką w Borzyszkowach i ewangelicką w Pietrzykowie. Reszka opisuje je jako największe skupisko ewangelików na Gochach — w 1883 roku 387 ewangelików wobec 935 katolików — i tłumaczy tę przynależność odległością: do ewangelickiej świątyni w Pietrzykowie, przejętej przez ewangelików w 1617 roku, było stamtąd siedem do ośmiu kilometrów. Ten wpis dotyczy drugiej wsi — Brzeźna królewskiego pod Człuchowem. *Słownik* liczy w nim 242 mieszkańców, w tym 78 katolików, a wykaz gmin z 1885 roku notuje pod nazwą Deutsch Briesen (strona 158, pozycja 19) 302 mieszkańców, 154 ewangelików i 148 katolików, z parafiami kato…