Debrzno — dawny kościół ewangelicki (nieistniejący)
Preußisch Friedland
- Rok powstania
- 1887
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- człuchowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Debrzno, po niemiecku Preußisch Friedland, to miasto nad Dobrzynką, przy dawnej granicy powiatu złotowskiego; wieś Debrzno, od której miasto wzięło po 1945 roku dzisiejszą nazwę, leżała po drugiej stronie rzeczki, już w powiecie złotowskim. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1346 roku, gdy komtur człuchowski Jan von Barkenfelde nadał cztery włóki w polu „Fredeland” na prawie magdeburskim; przywilej lokacyjny miasta wystawił wielki mistrz Winrych von Kniprode w 1354 roku, na 150 włók chełmińskich. Po Grunwaldzie Jagiełło oddał Frydląd księciu słupskiemu Bogusławowi, w 1454 roku miasto wraz z Czarnem poddało się Kazimierzowi Jagiellończykowi, a w 1461 zostało zdobyte po ośmiodniowym oblężeniu. Przed 1945 rokiem należało kolejno do Prus Zachodnich z rejencją kwidzyńską, od 1920 roku do Marchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej z rejencją w Pile, a od 1 października 1938 roku do prowincji Pomorze, nadal w rejencji z siedzibą w Pile. Hermann Freytag, opierając się na monografii miasta Barkowskiego z 1904 roku, cofa początek luteranizmu w Debrznie do katolickiego proboszcza Georga Zabla, który sprawował urząd w latach 1531–1555 i — jak się wydaje — sam zwrócił się w końcu ku Reformacji. Jego następca Johann Fosbeck podpisywał się w 1556 roku jako „Pastor zu Fredelandt”, a już w 1557 roku nowy duchowny ewangelicki Ambrosius Rosenow wpisał się do cechu krawców, by zapewnić sobie i rodzinie prawo do pochówku przez cech. Harnoch datuje powstanie gminy ewangelickiej na czas wkrótce po 1…
Źródła zewnętrzne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Marienwerder (westlich der Weichsel), Schwetz, Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow und Dt. Krone” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 4), Danzig 1887 — inwentarz zabytków
- Kościół Ewangelicki – Turystyka Debrzno — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Schlochau — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, hasło Frydląd Pruski, niem. Preuss. Friedland, miasto, pow. człuchowski — źródło drukowane
- B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008 — monografia
- P. Panske, „Chojnice i Człuchowo w czasach tak zwanej reformacji i przeciwreformacji”, Toruń 1925, s. 8–9 — monografia
- „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen”, z. IV: „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Marienwerder (westlich der Weichsel), Schwetz, Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow und Dt. Krone”, oprac. J. Heise, Danzig 1887 — inwentarz zabytków
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 4: „Die Kreise Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow”, Danzig 1887, s. 390 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 496–497 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 79 — źródło drukowane
- Isaak Gottfried Goedtke, „Kirchengeschichte der evangelischen kleinen Städte im Polnischen Preußen”, wyd. Hans-Christoph Surkau (Sonderschrift 112 Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreußen), s. 233–236 — źródło drukowane
- „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen”, 2 stycznia 1819 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Neueste Nachrichten”, 31 grudnia 1892 roku, s. 5 (obraz strony: Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 27 maja 1893 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 18 czerwca 1894 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Börsen-Zeitung”, 28 października 1885 roku, s. 13 (obraz strony: Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Leipziger Tageblatt und Anzeiger”, 11 marca 1886 roku, s. 19 (obraz strony: Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Hannoverscher Kurier”, 26 czerwca 1933 roku, s. 1 (obraz strony: Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- v. Manikowsky, „Neubau der evangelischen Kirche in Pr. Friedland”, „Centralblatt der Bauverwaltung” 9, Berlin 1889, nr 25 (22 czerwca), s. 222–224 — artykuł naukowy
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 20 — wykaz duchownych
- Archiwum Państwowe w Koszalinie, zesp. 26/831/0 „Akta parafii ewangelickiej w Debrznie”, sygn. 26/831/0/-/1 (księga zgonów) i 26/831/0/-/2 (księga chrztów 1935–1945), skany w serwisie szukajwarchiwach.gov.pl — źródło archiwalne
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 16 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.