Żelkowo — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Żelkowo — po niemiecku Wendisch Silkow, a w latach 1937–1945 Schwerinshöhe — miało więcej niż jedno miejsce pochówku. Z cmentarza przykościelnego nie zostało nic prócz kamienia upamiętniającego mieszkańców poległych w pierwszej wojnie światowej. Drugi, wiejski, założono na zachód od wsi, na niewielkim wzniesieniu przy polnej drodze. Jego granice, wyznaczone kamiennym wałem, zachowały się szczątkowo, starodrzew w większości wycięto, a o dawnej funkcji miejsca świadczy kilka fragmentów kamiennych nagrobków. W latach dziewięćdziesiątych obrys cmentarza wyznaczały brzozy sadzone wzdłuż granicy. W zachodniej części parku stoi ponadto wysoki kamienny pomnik, wzniesiony ku czci poległych w pierwszej wojnie albo ku czci właścicieli Żelkowa, rodziny von Schwerin. W parku pomnik ten wyznacza dziś układ i oś współczesnego cmentarza. Wieś była ewangelicka i leżała w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. W 1784 roku Żelkowo liczyło 15 dymów; był tu młyn zwany die Schwarzmühle. Początkowo Żelkowo było filią parafii w Gardnie Wielkiej (Groß-Garde) w synodzie słupskim; w 1820 roku uzyskało własną gminę kościelną, w 1891 wikariat, a w 1899 pełną samodzielność. Rejestr nazwisk spisu parafii pomorskich z 1932 roku notuje przy Wendisch Silkow pastora Kädinga. Z braku kościoła nabożeństwa odprawiano początkowo w szkole albo w stodole; budowę kościoła rozpoczęto w 1871 roku. 29 stycznia 1879 roku poświęcono granitowy, neogotycki kościół w Żelkowie. Przy nim urządzono c…