Stara Brda Pilska — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w Starej Brdzie Pilskiej (Alt Braa) w gminie Koczała leży poza wsią, na gruntach obrębu Trzyniec, na południowy wschód od zabudowy. Kartę sporządziły służby konserwatorskie 30 września 1993 roku, datując obiekt na drugą połowę XIX wieku. Cmentarz nie został wpisany do rejestru zabytków, figuruje w ewidencji. W źródłach nie znaleziono kościoła ani kaplicy w Starej Brdzie. Parafia w Pietrzykowie, do której Stara Brda należała, istniała jako samodzielna od XVII wieku, obsługiwana jednak jako filia ze Świeszyna na Pomorzu. Kościół parafialny w Pietrzykowie, prosty prostokąt z kamieni polnych bez wieży, wzniósł w 1628 roku pułkownik Peter von Gottberg. Nabożeństwa odprawiano po niemiecku. Parafia przetrwała do 1945 roku. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Altbraa jako majątek. Notował tu siedem domów mieszkalnych i 110 mieszkańców, w tym 93 ewangelików i 17 katolików. Ewangelicy należeli do parafii Schwessin; katolicy — do parafii Flötenstein; miejscowość miała własny okręg szkolny. Słownik geograficzny notuje tu 274 mieszkańców w osiemnastu domach, wśród nich 37 katolików. Areał wsi wynosił 5737 morgów; działały w niej młyn i tartak, a najbliższa poczta była w Koczale. Zestawienie pastora Eliasa Liebenowa z 28 czerwca 1883 roku podaje 178 ewangelików i 55 katolików. W tym zestawieniu Stara Brda należała do parafii ewangelickiej w Pietrzykowie, obok Brzeźna Szlacheckiego, Łąkiego Szlacheckiego, Ostrówka, Starzna i Trzyńca. Na obs…