Stara Brda Pilska — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w Starej Brdzie Pilskiej (Alt Braa) w gminie Koczała leży poza wsią, na gruntach obrębu Trzyniec, na południowy wschód od zabudowy. Kartę sporządziły służby konserwatorskie 30 września 1993 roku, datując obiekt na drugą połowę XIX wieku; do rejestru zabytków nie został wpisany, figuruje w ewidencji. Wieś była w przeważającej części ewangelicka. *Słownik geograficzny* notuje tu 274 mieszkańców w osiemnastu domach, wśród nich 37 katolików; pozostali — a więc około dwustu czterdziestu osób — byli ewangelikami. ⚠ *Słownik* podaje tę liczbę pośrednio, wymienia bowiem tylko katolików, reszta wynika z odjęcia. Zestawienie pastora Eliasa Liebenowa z 28 czerwca 1883 roku jest już bezpośrednie: 178 ewangelików i 55 katolików. Ono też rozstrzyga przynależność parafialną — Stara Brda należała do parafii ewangelickiej w Pietrzykowie, obok Brzeźna Szlacheckiego, Łąkiego Szlacheckiego, Ostrówka, Starzna i Trzyńca. Cała ta parafia liczyła wtedy 1742 ewangelików i 1857 katolików. Areał wsi wynosił 5 737 morgów. Cmentarz przetrwał w stanie, jaki Benedykt Reszka nazywa skutkiem sześćdziesięciu lat dewastacji: nagrobki przenoszono stąd na groby katolickie, co spotkało również kwaterę rodziny Puttkammerów, mimo opieki, jaką nad nią roztaczano. Reszka odczytał jedenaście zachowanych krzyży i kamieni. Spoczywają tu Wilhelmine Gostkowski z domu Schmidt (1792–1844) i Friedrich Gostkowski (1784–1849), Eduard Stolle (1815–1877), Johanna Winkel z domu Krugel (1828–1900), nauczycie…