Czysta — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Czysta, do 1945 roku Wittbeck, leżała w okręgu urzędowym Smołdzino (Amtsbezirk Schmolsin), w powiecie słupskim (Kreis Stolp), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. To rejon słowiński nad jeziorem Gardno; wieś należała do ewangelickiej parafii w Gardnie Wielkiej (Kirchspiel Groß Garde) w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto — jednej z tych parafii, w których do XIX wieku rozbrzmiewały kazania i pieśni po słowińsku i kaszubsku. 📌 Franz Tetzner, opisując mowę tych stron, zaliczył Czystą do dialektów zachodnich — razem z Gardną Wielką i Małą, Wittstockiem i Retowem — i wyliczył cechy, po których je rozpoznawał: prasłowiańskie samogłoski wymawiane w sylabie akcentowanej jako ä, dawne nosówki przechodzące w dwugłoskę ou, a dwugłoski przed spółgłoskami nosowymi ściągnięte do jednej samogłoski. Wśród wsi tej grupy Czysta, Wittstock i Retowo miały jeszcze jedną cechę wspólną: samogłoski ö i ü wymawiano tam po prostu jak o i u. Ludność była do 1945 roku ewangelicka, luterańska; w 1925 roku mieszkał tu jeden katolik. Sam obiekt to cmentarz rodowy von Bandemerów, spokrewnionych z von Arnimami. Założył go Wilhelm von Bandemer około 1804–1815 roku: niewielki prostokąt mierzący mniej więcej 12,5 na 14,5 metra, obwałowany głazami do metra wysokości, po południowej stronie wzniesienia na skraju wsi. 🟡 Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego opisuje to samo miejsce ostrożniej. Potwierdza położenie — u stóp wzniesienia, po jego południowej stronie — oraz wygrodzenie kamiennym m…