Czysta — mniejszy cmentarz ewangelicki na skraju wsi, przypuszczalnie rodowy
Wittbeck
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- słupski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Mniejszy z dwóch cmentarzy w Czystej, do 1945 roku Wittbeck, leży na skraju wsi, u stóp wzniesienia, po jego południowej stronie. To niewielki prostokąt, mierzący mniej więcej 12,5 na 14,5 metra, obwiedziony głazami do metra wysokości. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego opisuje niewielkie założenie na rzucie kwadratu, wygrodzone kamiennym murem z wejściem od zachodu, z luźno rozrzuconymi fragmentami nagrobków i przetrzebionym dębowym starodrzewem wzdłuż granic. Pozostały obramowanie z głazów, granitowe cokoły pod krzyże oraz fragmenty żeliwnych krzyży i tablic. Większy cmentarz gminny, także ewangelicki, powstał w XIX wieku i zajmował około 1200 metrów kwadratowych; zlikwidowano go w 1973 roku. Katalog cmentarzy powiatu słupskiego, powołując się na Karla-Heinza Pagla, podaje, że cmentarz założył Wilhelm von Bandemer, właściciel wsi w latach 1804–1815, i że spoczęli na nim członkowie rodów von Bandemer i von Arnim, późniejszych właścicieli majątku. Ten sam katalog zaznacza, że zachowane elementy świadczą o co najmniej sześciu pochówkach, w tym członków spokrewnionych rodzin Wald i Müller, a śladów pochówków Bandemerów brak. Najstarszy krzyż upamiętnia Ernestine Wald z domu Müller, zmarłą w 1872 roku. Monografia pisze, że inskrypcje się nie zachowały i trudno określić, kto cmentarz założył i kto na nim spoczął; charakter rodowy pozostaje u niej przypuszczeniem. Przypomina też, że majątek zmieniał właścicieli: w 1838 roku Czystą kupił radca prawny Friedrich August …
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Czysta — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — audyt workflow
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013 — źródło drukowane
- T. Urbaniak, „Gmina Smołdzino. Spotkania z historią”, Słupsk 2017 (wersja elektroniczna, Stowarzyszenie Rozwoju Turystyki Wiejskiej „Słowiniec”) — opracowanie
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1016–1017 — źródło drukowane
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 192–193 — źródło drukowane
- „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 180 — źródło drukowane
- „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 186 — źródło drukowane
- Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Smołdzino na lata 2024–2027, uchwała nr IX/75/2024 Rady Gminy Smołdzino z dnia 19 grudnia 2024 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2025, poz. 75, s. 88 — program opieki nad zabytkami
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.