Gardna Wielka — cmentarz wiejski z XX wieku, czynny, z kwaterą dawnych mieszkańców

Z Wikipedii (PL)

Trzeci cmentarz Gardny Wielkiej, po niemiecku Groß Garde, założono w pierwszej połowie XX wieku na południowy wschód od wsi, po prawej stronie drogi do Stojcina, między ówczesną drogą a torami kolejowymi. W źródłach nie znaleziono roku założenia cmentarza; wśród grobów, które portal cmentarzy powiatu słupskiego przypisuje temu cmentarzowi, najwcześniejszą datę zgonu ma Richard Judaschke — 30 grudnia 1930 roku. W monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego figuruje jako cmentarz wiejski z XX wieku, w spisie nagrobków z 2004 roku — jako miejsce starych grobów niemieckich; w źródłach nie znaleziono nazwania go wprost ewangelickim. Cmentarz służy do dziś. Pierwotnego układu nie zachował: dawniej chowano na linii wschód–zachód, dziś — północ–południe. Wejście znajdowało się w narożniku południowo-zachodnim, a wzdłuż granicy wschodniej stoi świerkowy starodrzew. W narożniku południowo-zachodnim przetrwała kwatera z pozostałościami nagrobków sprzed drugiej wojny światowej — żeliwnymi i kamiennymi krzyżami oraz postumentami, datowanymi głównie na lata trzydzieste; w tej części leżą też pierwsze pochówki powojenne. W 1784 roku Gardna Wielka, wieś królewskiego urzędu smołdzińskiego, leżała trzy mile na północny wschód od Słupska, nad rybnym jeziorem Gardno. Mieszkali tu pastor i organista oraz 36 mieszkańców z domami dziedzicznymi, którzy mieli mało roli i łąk i żyli w większości z rybołówstwa; razem z sąsiednią wsią Kierske liczono 48 dymów. Kościół był macierzysty w synodzie słu…