Smołdzino — cmentarz wiejski (ewangelicki)
Schmolsin
- Zniszczony / zamknięty
- 1945
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- słupski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Cmentarze są w Smołdzinie dwa, a trzeci wiąże się z kaplicą na Rowokole, sięgającą XIV i XV wieku. Główny to dawny cmentarz wiejski, założony w drugiej połowie XIX wieku w południowej części miejscowości, obok dzisiejszego cmentarza katolickiego; według serwisu dziedzictwo.ewangelicy.pl zamknięto go w 1945 roku, natomiast monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego z 2013 roku pisze, że służy do dziś jako parafialny. Smołdzino, po niemiecku Schmolsin, leży u wschodniego podnóża Rowokołu — wzgórza o wysokości stu czternastu metrów, na którym stała słynna kaplica pielgrzymkowa pod wezwaniem świętego Mikołaja (według Norberta Buskego: Maryi), a wcześniej, jak się przypuszcza, znajdowało się miejsce dawnego kultu; utrzymywano tam także ogień dla żeglarzy. Wieś pojawia się w dokumentach jako villa Smolsino w 1281 roku, gdy nadano ją klasztorowi z Białoboków, a w 1291 roku Bogusław IV potwierdził darowiznę klasztorowi oliwskiemu. Reformacja przyspieszyła koniec sanktuarium na górze: mury rozebrano, srebra zabrano, a w zamian S. Tessen, właściciel dóbr smołdzińskich i starosta lęborski, wzniósł u stóp wzgórza kaplicę, poświęconą 3 czerwca 1582 roku. Osiem lat później, 21 lipca 1590 roku, przy okazji wizytacji kościelnej oddzielono — według Tetznera — ten okręg od parafii w Gardnie Wielkiej z zaleceniem, by patroni szukali duchownego „wyćwiczonego w obu językach”. Dalsze dzieje wsi splotły się z ostatnim rozdziałem historii pomorskiego rodu książęcego. Smołdzino przypadło owdo…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Smołdzino — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. X, hasło „Smołdzino” — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp — źródło drukowane
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, cz. II, s. 510 (hasło Schmolsin) — źródło drukowane
- F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899 — źródło drukowane
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 211–212 — źródło drukowane
- Cmentarz ewangelicki w Smołdzinie — dziedzictwo.ewangelicy.pl — źródło online
- Z. Szultka, „Die Reformation und ihre Bedeutung für die pommerschen Kaschuben” (1991), przedruk w: K.-D. Kreplin (oprac.), „Reader Kaschuben”, t. 4: Kirchen- und Sprachgeschichte — artykuł naukowy (przedruk)
- L. Böttger, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. II, z. 4: „Der Kreis Stolp”, Stettin 1894, s. 24 — źródło drukowane
- T. Urbaniak, „Gmina Smołdzino. Spotkania z historią”, Słupsk 2017 (wersja elektroniczna, Stowarzyszenie Rozwoju Turystyki Wiejskiej „Słowiniec”) — opracowanie
- Ulotka o uporządkowanych cmentarzach ewangelickich gminy Smołdzino, 2022 — fotografie posta B. Jurałowicz i R. Knitter w grupie „Historia Ziemi Smołdzińskiej” (14 X 2022), przekazane przez Claudię Fredrich 16 X 2026 — druk ulotny
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 939–940 — źródło drukowane
- N. Buske, „Die Marienkapellen auf dem Gollen, dem Revekol und dem Heiligen Berg bei Pollnow”, „Baltische Studien”, Neue Folge 56 (1970), s. 36–37 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 172 — źródło drukowane
- P. Terlikowski, prezes Słupskiego Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego „Gryf”, korespondencja z autorem atlasu i zdjęcia, 5 listopada 2026 roku — korespondencja
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.