Wrzeście — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Wrzeście (po niemiecku Freist) to dawna wieś w Kreis Lauenburg i. Pom. (Prowincja Pomorze), siedziba Amtsbezirk Freist. Historycznie dzieliła się na część szlachecką (Adlig Freist) i królewską (Königlich Freist), wzmiankowane już w 1437 roku. Ludność w silnie zluteranizowanym regionie była w większości ewangelicka i należała do parafii ewangelickiej w Charbrowie (Charbrow, od 1937 Degendorf); katolicy podlegali parafii w Lęborku. We wsi nie było własnego kościoła ewangelickiego — zachował się natomiast cmentarz ewangelicki przy drodze do Łeby, założony w drugiej połowie XIX wieku Liczba mieszkańców: 393 (1852), 679 (1925), 596 (1939). Po zajęciu terenu przez Armię Czerwoną wiosną 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono. Cmentarz jest dziś zdewastowany i zarośnięty — ocalały ramy grobów i cokoły, brak czytelnego układu kwater, choć granice nekropolii pozostają widoczne. 📌 Przynależność Wrześcia do parafii w Charbrowie potwierdza Ernst Müller, wymieniając wieś w jej składzie obok Łebieńca, Wiciąża, Spęgawska i Nieśmiachowa. Pierwszym znanym duchownym tej parafii był Michael Quandt, ordynowany w 1553 roku przez doktora Johanna Funcke; służył wcześniej w Człuchowie, Nożynie i Gardnie Wielkiej, a około 1564 roku przyszedł do Charbrowa. 📌 We wrzeszczańskim kościele mówiono kiedyś po kaszubsku. Franz Tetzner, wyliczając parafie, w których głoszono kazania „w mowie, która jest złą polszczyzną”, dodaje, że niedługo przedtem robiono to jeszcze we Wrześciu, Łupawie i Dębnicy, a w powie…