Cmentarz ewangelicki w Żuławkach

Z Wikipedii (PL)

Żuławki (po niemiecku *Fürstenwerder*), gmina Stegna, powiat nowodworski — wieś olęderska nad Wisłą, lokowana w 1352 roku. Do 1920 roku należała do *Kreis Marienburg* w Prusach Zachodnich, w latach 1920–1939 do *Landkreis Großes Werder* Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 do *Reichsgau Danzig-Westpreußen*. Mieszkano tu obok siebie w trzech wyznaniach: od XVI wieku współistniały tu trzy wspólnoty: katolicka, ewangelicka i flamandzka gmina mennonicka. ⚠ Ewangelicy byli wtedy luteranami — Kościół Unii Staropruskiej, do którego tutejsza parafia należała później, powstał dopiero w 1817 roku z połączenia luteran i reformowanych w państwie pruskim; Żuławki do 1772 roku leżały zresztą w Prusach Królewskich, czyli w Rzeczypospolitej. Wieś była ludna — 787 osób w 1864 roku, 602 w 2011 — a spis z 1885 roku rozpisał ówczesnych 768 mieszkańców tak, że ewangelicy z liczbą 395 mieli przewagę nad 309 katolikami, a 64 osoby zaliczono do innych chrześcijan, co na Żuławach oznaczało zwykle mennonitów. Ewangelicy należeli wtedy do parafii w Baarenhof (dziś Dworek). Kościół katolicki pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny wzniesiono w latach 1840–41. Opisywany obiekt to cmentarz ewangelicki z zachowaną ceglaną, neogotycką kaplicą cmentarną z 1890 roku. 🔴 To nie jest cmentarz mennonicki: mennonicki drewniany dom modlitwy z 1768 roku (spłonął w 1990) i lapidarium znajdują się w sąsiedniej Niedźwiedzicy (*Bärwalde*) — do potwierdzenia. 📌 Zbór był tu jednak znacznie starszy niż …