Różewo — cmentarz (mennonickie)

Z Wikipedii (PL)

Różewo, po niemiecku Rosenort, leży na Żuławach na wschód od Nowego Dworu Gdańskiego, do którego należała jego poczta i parafia katolicka. Wieś była mała i w dużej części mennonicka. W 1869 roku mieszkało tu 98 osób w 12 domach, wśród nich czterech katolików i 42 ewangelików; w 1885 roku — 79 osób, także w 12 domach: jeden katolik, 42 ewangelików i 36 zapisanych jako dysydenci, a więc poza dwoma głównymi wyznaniami; na Żuławach byli to zwykle mennonici. Gospodarstw było dziewięć gburskich i dwie zagrody na 241 hektarach, a szkoła ewangelicka miała w 1887 roku 25 dzieci. Cmentarz mennonicki leży po wschodniej stronie drogi, na niewielkim wypiętrzeniu, o kształcie zbliżonym do kwadratu, z fragmentarycznie zachowanym obsadzeniem obwiednim. Zachowało się kilkanaście steli nagrobnych z XVIII i XIX wieku, między innymi stela Corneliusa Warkentina z tablicą wystawioną w stulecie emigracji. Wpisano go do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem 1244 — dawniej 47/78 w rejestrze województwa elbląskiego — decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Elblągu z 14 sierpnia 1988 roku; ten sam numer nosi w ewidencji zabytków gminy Nowy Dwór Gdański. Od domu modlitwy w Różewie dzieli go około 610 metrów; są to dwa odrębne obiekty. ⚠ Nazwa Rosenort powtarza się w Prusach Zachodnich. W wykazie gmin z 1885 roku jedyny wiersz tej nazwy stoi w powiecie malborskim, na stronie 14 pod pozycją 106, i opisuje inną wieś — 89 mieszkańców, 70 ewangelików, jednego katolika i osiemnaścioro …