Grzymisław — cmentarz (ewangelicki)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków, datowany na koniec XIX wieku, o powierzchni 0,10 ha, położony w obrębie lasu. Drzewostan tworzą buki (z przewagą), dęby, brzozy i świerki. Obiekt nie jest wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego. 📌 Ewangelicy z tych stron chodzili do Debrzna, a dzieje tamtejszej parafii opisał Adolf Harnoch. Miasto otrzymało przywilej w 1354 roku od wielkiego mistrza Winricha von Kniprode, a ewangelię przyjęło zapewne razem z Chojnicami: starosta człuchowski Stenzel Liatalski, hrabia na Lubiszynie, zabiegał o rozszerzenie luteranizmu w całym starostwie, do którego Debrzno należało. Wkrótce po 1550 roku mieszczanie przyznali się do ewangelii i odprawiali nabożeństwa w kościele parafialnym Najświętszej Marii Panny, na co król Zygmunt August wydał im — za pośrednictwem starosty — list wolnościowy. 📌 Potem przyszły dwa stulecia przenosin i pożarów. 15 kwietnia 1599 roku Zygmunt III zarządził z Warszawy, że kościół ma wrócić katolikom; ewangelicy przenieśli nabożeństwa do ratusza, ale ten spłonął 11 września tego samego roku wraz z miastem i kościołem parafialnym. Ratusz odbudowano z wieżą i dzwonami, urządzając w nim nabożeństwo, a w 1697 roku ogień strawił świątynię po raz drugi. Obecny kościół — szachulcowy, wzniesiony w 1703 roku pod patronatem magistratu jako przebudowa ratusza — do dziś ma w rogu starą ławę rajców; dzwony pochodzą z lat 1697, 1699 i 1701. 📌 W latach 1730–1768, gdy niszczono kościoły w całej okolicy …