Baldram — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz leży na południowym krańcu Baldramu, po wschodniej stronie drogi do Kwidzyna, na działce numer 92/2. Wojewódzka ewidencja zabytków datuje go na początek XIX wieku. Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026 również datuje go na początek XIX wieku i podaje, że kompozycja wnętrza jest zatarta, zachował się nieliczny starodrzew okalający teren, a nagrobki nie przetrwały. Cmentarz zamknięto w 1961 roku. W latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku były tu, według programu, jeszcze fragmenty stel dwojga zmarłych w 1882 roku. W 1333 roku kapituła pomezańska lokowała tu wieś na 32 łanach. Wykaz duchownych Rhesy z 1834 roku otwiera przy katedrze Simon Klein, „uczeń Lutra”, który „pierwszy głosił tu czyste Słowo Ewangelii według Pisma Świętego”; po nim urząd miał sprawować około 1537 roku Hans von Sadatz. Niemieckich diakonów wymienia się od 1586 roku, polskich od 1560, a pod koniec XIX wieku nabożeństwa w katedrze odprawiano po niemiecku. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej notował w *Baldram* 47 domów mieszkalnych i 390 mieszkańców, w tym 301 ewangelików i 89 katolików. Ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Kwidzynie; miejscowość miała własny okręg szkolny. W 1880 roku *Słownik geograficzny* opisywał Baldram jako wieś i kolonię w powiecie kwidzyńskim, położoną niedaleko Kwidzyna. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył tu 342 mieszkańców, w tym 210 ewangelików i 132 katolików. Pod koniec XIX wieku parafia obejmowała około s…