Malbork — cmentarz Jerozolimski (obecnie Park Jerozolimski)

Z Wikipedii (PL)

Park Jerozolimski w Malborku, przy ulicy Armii Krajowej 68, to dawny cmentarz Jerozolimski — największa nekropolia miasta, w źródłach niemieckich „St. Jerusalemfriedhof”. Był to cmentarz ewangelicki i tak też wymienia go wojewódzka ewidencja zabytków miasta Malborka, pod pozycją 944, jako park będący dawnym cmentarzem Jerozolimskim, ewangelickim; do rejestru zabytków cmentarz nie został wpisany. Pod tym samym adresem stoi szpital Jerozolimski z drugiej połowy XVI wieku, dziś siedziba centrum kultury, chroniony w rejestrze pod numerem 208/N z 29 marca 1962 roku. W źródłach nie znaleziono dokładnej daty, od której grzebano tu zmarłych przy szpitalu Jerozolimskim. Cmentarz leżał poza obwodem bastionowych fortyfikacji otaczających Malbork i to ich linia wyznaczyła kształt pierwotnego założenia. W latach 1709–1710 pochowano tu zmarłych na dżumę, którą przywlokły do Malborka wojska wojny północnej. Cmentarz przy szpitalu leżał poza murami, w oddaleniu od zabudowy; w całym mieście zmarło wtedy na dżumę około 1400 osób. Od XIX wieku „St. Jerusalemfriedhof” był największym z malborskich cmentarzy; przed 1945 rokiem znajdowało się na nim 3427 mogił. Ostatni oficjalny pogrzeb odbył się w 1944 roku. Po pierwszej wojnie światowej Malbork miał dwie kwatery wojenne i większa z nich powstała tutaj, na najstarszej części cmentarza. Wejście flankowały dwa wielkie kamienie z wyrytymi datami 1914 i 1919; ostatni ranni umierali w malborskich lazaretach jeszcze po zakończeniu wojny. Pośrodku ust…