Kończewice

Z Wikipedii (PL)

Kończewice — po niemiecku Kunzendorf — to wieś na Żuławach Malborskich, lokowana w 1338 roku przez wielkiego mistrza Dietricha von Altenburg; w XVI wieku była wsią królewską województwa malborskiego. Ewangelicy stanowili tu mniejszość, ale zorganizowaną: gdy w 1885 roku spisano 599 mieszkańców, 365 z nich było katolikami, 217 ewangelikami, a siedemnaścioro zapisano jako innych chrześcijan. Mimo tej przewagi katolików Kończewice były siedzibą parafii ewangelickiej, której Harnoch przypisuje 450 dusz i patronat właścicieli gospodarstw. ⚠ Zweryfikowanych liczb parafian z innych lat brak. Zachował się gotycki, trójnawowy kościół murowany pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z drugiej połowy XIV wieku, z wieżą z XV stulecia i remontami w 1742 i 1904 roku; po 1945 roku jest rzymskokatolicki. Ewangelicy mieli osobną świątynię — ryglową, wzniesioną w latach 1783–1788 i zniszczoną w 1945 roku. ⚠ To ostatnie wymaga potwierdzenia. 📌 Ten zaginiony kościół ryglowy był budowlą nietypową. Viktor Zirkwitz, przeglądając żuławskie kościoły XVII i XVIII wieku, stwierdził, że ich rzuty są niemal jednolite — prostokątne, z wielobocznym prezbiterium od wschodu — i wymienił tylko dwa wyjątki: Świerki i właśnie Kończewice, gdzie budowla zbliżała się do założenia centralnego. Wnętrze było płasko kryte i bielone, oświetlone czternastoma oknami, z emporami na drewnianych słupach od zachodu i południa. Ławki wymalował w wazony w guście empire malarz Giese w 1802 roku, a majątek Adlig …