Kończewice — cmentarz ewangelicki
Kunzendorf
- Powiat
- malborski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz ewangelicki w Kończewicach, po niemiecku Kunzendorf, leży na Żuławach Malborskich, w gminie Miłoradz i powiecie malborskim. Wojewódzka ewidencja zabytków notuje go pod pozycją 39 arkusza gminy Miłoradz, ze wskazaniem wyznania. Osobno, pod pozycją 37, ewidencja prowadzi cmentarz katolicki przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny — świątyni gotyckiej z drugiej połowy XIV wieku, wpisanej do rejestru zabytków pod numerem A-283 z 27 marca 1962 roku. Karta cmentarza ewangelickiego z 1984 roku datuje jego założenie na drugą połowę dziewiętnastego wieku; do rejestru zabytków cmentarz nie został wpisany. Wspólnota ewangelicka uformowała się pod koniec XVI wieku, a własnego duchownego dostała w 1638 roku; pierwszym był Johann Lebbäus. Agathon Harnoch podaje, że do 1638 roku gminę obsługiwali duchowni z zewnątrz. Nabożeństwa odprawiano od 1647 roku na poddaszu plebanii, a wcześniej, jak przypuszcza Harnoch, w zagrodach. Kościół ewangelicki, ryglowy i ośmioboczny, bez wieży, z ołtarzem połączonym z amboną, wzniesiono w 1788 roku (strona internetowa wsi podaje lata 1783–1788). Dziś kościoła nie ma. Ta sama strona podaje, bez wskazania źródła, że zniszczono go w 1945 roku; innego świadectwa tej daty ani okoliczności nie znaleziono. Program opieki nad zabytkami powiatu malborskiego z 2024 roku wymienia cmentarz w Kończewicach wśród trzech cmentarzy protestanckich (ewangelickich i menonickich) gminy Miłoradz, które zachowały się do dzisiaj. Księgi metrykalne parafii ewa…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Miłoradz (stan 29 VIII 2026), pozycja 37 i 39 — ewidencja konserwatorska
- Wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego — źródło drukowane
- Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku — spis powszechny
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 533 i 539–540 — statystyka kościelna
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 149, pozycja 60 — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 186 — źródło drukowane
- Historia Kończewic, konczewice.pl (kopia w Internet Archive z 20 sierpnia 2019 roku) — strona internetowa
- Program Opieki nad Zabytkami Powiatu Malborskiego na lata 2024–2027, uchwała nr V/44/2024 z 18 września 2024 roku, „Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego” 2024, poz. 4077, s. 64 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 35 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.