Przywidz — dawny kościół ewangelicki (Mariensee, 1830, ob. kaplica cmentarna)

Z Wikipedii (PL)

Przywidz — po niemiecku Mariensee — leży na Wyżynie Gdańskiej, na katolicko-ewangelickim pograniczu Kaszub. Sama nazwa niemiecka wskazuje pierwotne wezwanie kościoła: Najświętszej Marii Panny, a przed Reformacją najważniejszy odpust przypadał tu na Narodzenie Panny Maryi. 📌 Dzieje tutejszej świątyni dają się prześledzić nazwisko po nazwisku, i są to dzieje własności ziemskiej. Pierwszy kościół zbudował gdański mieszczanin Lickfeld — tak zeznał w 1622 roku przed sądem starogardzkim sześćdziesięcioletni Szymon Przywidzki. Gdy w 1589 roku pan Linda kupił część wioski, budowla była już spróchniała i podupadła; stała na wzgórzu nad jeziorem, gdzie później urządzono cmentarz. W czasie wojny Gdańska z Batorym cenniejsze sprzęty kościelne schowano w Pragowie. Gdański kupiec Nikolaus von der Linde nabył majątek w latach 1589–1599 i wzniósł nowy kościół — ale w innym miejscu. 📌 Wizytacja Szembeka z 1708 roku opisuje tę budowlę: drewniana, kryta dranicami, z kryptami grzebalnymi pod podłogą, z jednym ołtarzem i dwoma małymi dzwonami nad dachem. Przez cały wiek siedemnasty odprawiali w niej nabożeństwa liczni luteranie, a duchowny mieszkał na miejscu. Kolejni predykanci to Johannes Pischel (do 1605), Martin Schmechel (1635–1639), Michael Wundsch (do 1699) i Christoph Vizichius (1700–1701). 🔴 Kres przyszedł nie przez wyrok, lecz przez małżeństwo. Barbara von der Linde, ostatnia dziedziczka, poślubiła katolika Bernharda von Kanden Trzcińskiego i przeszła na katolicyzm; 6 listopada 1701 …