Gdańsk-Oliwa — Kościół Pojednania (Versöhnungskirche)

Z Wikipedii (PL)

Kościół Pojednania (Versöhnungskirche) stoi w Gdańsku-Oliwie przy ulicy Leśnej 5/6, dawnej Waldstraße. Wzniesiono go w latach 1913–1920 dla rosnącej ewangelickiej ludności Oliwy. Neogotycką świątynię zaprojektował Carl Weber, profesor Politechniki Gdańskiej; wzorem był berliński Kościół Pojednania, a fundacja miała upamiętniać poległych w wojnie francusko-pruskiej 1870–1871. Poświęcono ją 31 października 1920 roku, w Święto Reformacji. Trójnawowe wnętrze o długości 40 i szerokości 22 metrów mieściło około 1500 osób; wieżę wzniesiono na wysokość około 66 metrów. Od 1926 roku grały tu trzydziestogłosowe organy firmy Wittek z Elbląga. Latem 1915 roku „Sächsische Staatszeitung” doniosła, że wśród darów dla gdańskiego muzeum miejskiego były dwa kartony o treści religijnej, które ofiarował profesor gdańskiej uczelni technicznej Fritz Pfuhle — wzory okien prezbiterium nowo zbudowanego kościoła ewangelickiego w Oliwie. W maju 1933 roku „Bochumer Anzeiger und General-Anzeiger”, relacjonując wystawę, na której serią zdjęć przedstawiono wyroby zakładów Bochumer Verein, w tym powstawanie dzwonu staliwnego, odnotował wśród nich zdjęcia „dzwonu Lutra” (Lutherglocke) dla kościoła ewangelickiego w Oliwie. Kościół pozostawał ewangelicki do 1945 roku. W marcu tego roku do Oliwy dotarła Armia Czerwona; pastor Vorwerk opuścił parafię (Piotr Szczudłowski, 1995, s. 293, pisze „superintendent Jan Vorwerg” i podaje, że jeszcze 31 lipca 1945 roku władze wojewódzkie wezwały go pismem do stawienia si…