Niezabyszewo — kościół ewangelicki (wpis scalony z KOS-0033)
Damsdorf
- Rok powstania
- 1732
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Damsdorf = dziś Niezabyszewo (gmina Bytów, Kreis Bütow, RB Köslin) — wieś o podwójnej tożsamości wyznaniowej. Katolicki kościół par. św. Mikołaja (parafia od 1393; neoromański korpus z granitu i cegły 1854–1857, wieża i przedłużenie 1933; barokowe ołtarze z lat 70. XVIII w.) był kaszubsko-katolickim wyjątkiem w luterańskiej ziemi bytowskiej (>80% powiatu stanowili ewangelicy). Miejscowi ewangelicy podlegali parafii w Bytowie; w 1925 utworzono trzeci okręg duszpasterski z siedzibą w Niezabyszewie i wzniesiono kościół ewangelicki (tzw. kościół Gustawa Adolfa, fundacja Gustaw-Adolf-Werk), plebania 1929. Okręg ~1000 wiernych: ~500 Niezabyszewo, reszta Sierzno i Dąbrówka (Damerkow, ~4–5 km na północ). Pastorzy: Hansch (1929–1931), Johannes A. Hoheisel (proboszcz od 1 października 1932). Po 1945 kościół ewangelicki przebudowano na sklep GS, potem szkołę; plebanię zajęło przedszkole. Cmentarz ewangelicki: relikty około 1990. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (lata osiemdziesiąte XIX wieku) notuje tu: Parafia kat. 1866: 1526 dusz, 906 komunikantow; 1884 — 1721 dusz. Okreg USC 1880: 2432 mieszkańców Wsie kat. 1866: Niezabyszewo 137, Rekowo 568, Ciemno 87, Trzebiatkowy 162, Piasnowo 154. o tutejszych ewangelikach podaje: Niezabyszewo (okreg ewangelicki; wies przewaznie ewang.). Ślad po ewangelikach został tu w samej konstrukcji kościoła: wizytacja z 3 grudnia 1686 roku zapisała, że „po bokach kościoła są empory, zbudowane i pomalowane przez luteran”…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Parafia ewangelicka — Niezabyszewo / Damsdorf — audyt workflow
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907 — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Butow — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, Utracone kościoły i kaplice…, Pelplin 1880 — źródło drukowane
- „Documenta quae exstant de cultu religionis catholicae in districtibus Buetoviensi et Leoburgensi saeculo XVII restituto”, zebrał P. Panske, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu XV, Toruń 1907–1911 — edycja źródłowa
- „Kreis Bütow”, oprac. G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938 — inwentarz zabytków
- „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1932 — urzędowy organ konsystorza
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1041, 1055 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.