Wejherowo — kościół ewangelicki (Neustadt in Westpreußen)

Z Wikipedii (PL)

Wejherowo, po niemiecku Neustadt in Westpreußen, było miastem powiatowym w rejencji gdańskiej prowincji Prusy Zachodnie; prawa miejskie otrzymało w 1643 roku. Ewangelicy stanowili tu w okresie pruskim znaczącą grupę — w 1890 roku 3 044 osoby wobec 5 171 katolików. 📌 Parafia powstała bardzo późno, dopiero w 1823 roku. Wcześniej garstka wejherowskich ewangelików należała do parafii w Bolszewie, wsi oddalonej o trzy czwarte mili. 🔴 Zapis odsyłający ich do Pucka nie znajduje potwierdzenia w statystyce Harnocha. Ma to znaczenie przy datowaniu miejscowego cmentarza ewangelickiego: nie mógł być starszy od wspólnoty, która go założyła. Pierwszy kościół ewangelicki — ten niewielki, przy dzisiejszej ulicy Sobieskiego — poświęcił 19 stycznia 1823 roku superintendent Ewald z Gdańska; na budowę król Fryderyk Wilhelm III dał 350 talarów. Była to budowla szachulcowa pod patronatem gminy, z szeroką wieżą krytą blachą żelazną; trzy dzwony pochodziły z 1829 roku, organy miały dwa manuały, pedał i siedemnaście głosów, a obraz ołtarzowy — Chrystus łamiący chleb w Emaus, malowany przez Müllera w Rzymie — był darem gdańskiego Towarzystwa Pokoju. Pierwszym pastorem został w styczniu 1823 roku Friedrich Wilhelm Lüdermann, zarazem rektor szkoły. W 1890 roku parafię liczono na 1 900 dusz. Na początku XX wieku wspólnota postawiła nowy, okazały kościół: neogotycki, z czerwonej cegły, o strzelistej sylwecie — cztery narożne wieżyczki i wyższa wieża centralna z zegarem. Wznoszono go w latach 1907–1909,…