Bolszewo — cmentarz ewangelicki
Bohlschau (evangelischer Friedhof)
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- wejherowski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz ewangelicki w Bolszewie leżał przy kościele. Harnoch w 1890 roku notuje go krótko: „Ev. Friedhof in Bohlschau”. Kiedy dokładnie powstał, źródła nie podają; świątynia, przy której leżał, ma metrykę z lat 1580/1583; odbudowano ją w 1663 roku, wzniesiono na nowo w 1709, a ostatni raz przebudowano w 1857 roku. Bolszewo — po niemiecku Bohlschau — leżało w powiecie Neustadt in Westpreußen, w rejencji gdańskiej prowincji Prusy Zachodnie, i było siedzibą własnej parafii ewangelickiej z murowanym kościołem. Luteranizm przyszedł tu nie z osadnictwem, lecz z dworu. Rejestr poboru królewskiego z 1570 roku liczy w Bolszewie cztery zrzebia, czyli działy gruntu, i wymienia jako płacących dwóch szlachciców, Jarosława i Jozuego z Bolszewa, którzy trzymali też sąsiednie Orle; od karczmy, „w tym roku pierwszy raz zbudowanej”, podatku jeszcze nie pobrano, a wpisano dwie sieci, tartak i jednego zagrodnika. Czy chodzi o tego samego Jozuego, którego późniejsze źródła nazywają Janowskim, rejestr nie rozstrzyga. Ksiądz Jakub Fankidejski, powołując się na wizytację biskupią, opisuje pana Janowskiego jako możnego, który „kościołom katolickim na Kaszubach wiele szkodził”; wizytator nazwał go drugim Korem, buntownikiem przeciw Mojżeszowi, i porównał do zarazy trawiącej całą okolicę — to język polemiczny źródła katolickiego. Bolszewo uczynił Janowski głównym siedliskiem luteranizmu: utrzymywał tu stale kilku luterańskich duchownych, żeby narzucać ich także sąsiednim kościołom. W Łebczu (u Fanki…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Cmentarze ewangelickie Kociewia i Chojnic (Wikipedia, GOK Chojnice, zabytek.pl) — źródło online
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921) — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 446 — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej”, Pelplin 1880 — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. III”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 91 (2009) — repertorium archiwalne
- Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, spis powszechny z 1 XII 1910, Provinz Westpreußen, Kreis Neustadt, Landgemeinden poz. 5 (Bohlschau) — źródło drukowane
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 636 (s. 25), nr 1395 (s. 136–137), nr 1396 (s. 137) — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 167, pozycja 27 — źródło drukowane
- S. Ramułt, „Statystyka ludności kaszubskiej”, Kraków 1899 — źródło drukowane
- T. Schwengel, „Apparatus pro annalibus Olivensibus” (1749), wyd. B. Czapla, Fontes TNT XVI–XIX, Toruń 1912–1915 — źródło drukowane
- „Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym”, t. XI: Prusy Królewskie, cz. I, wyd. I. T. Baranowski, Źródła Dziejowe t. XXIII, Warszawa 1911 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 38 — źródło drukowane
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, s. 412 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die Evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, hasła Charbrow i Zinzelitz — źródło drukowane
- „Heimatblatt für die Kreise Neustadt, Putzig, Halbinsel Hela”, nr 26 (2006), s. 21–22 (przekład artykułu M. Lewińskiego z „Kuriera Wejherowskiego”, 12 października 2005) (Martin-Opitz-Bibliothek, Herne, zbiory cyfrowe) — czasopismo
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.