Bolszewo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Bolszewo — po niemiecku Bohlschau — leżało w powiecie Neustadt in Westpreußen, w rejencji gdańskiej prowincji Prusy Zachodnie, i było siedzibą własnej parafii ewangelickiej z murowanym kościołem parafialnym. 📌 Luteranizm przyszedł tu nie z osadnictwem, lecz z dworu — i wiadomo, kto go przyniósł. Ksiądz Jakub Fankidejski, powołując się na wizytację biskupią, opisuje pana Janowskiego jako możnego, który „kościołom katolickim na Kaszubach wiele szkodził”; wizytator nazwał go drugim Korem, buntownikiem przeciw Mojżeszowi, i porównał do zarazy trawiącej całą okolicę. Bolszewo uczynił Janowski głównym siedliskiem luteranizmu: utrzymywał tu stale kilku luterańskich duchownych, żeby narzucać ich także sąsiednim kościołom. W Łebczu (u Fankidejskiego „w Lepczu”) dwukrotnie otworzył kościół siłą i kazał odprawić nabożeństwo po luterańsku, a gdy zmarła mu córka, z całym orszakiem pogrzebowym wtargnął do kościoła parafialnego w Górze. 📌 Zapis wizytacji jest jeszcze konkretniejszy. W roku poprzedzającym wizytację, czyli w 1582, dziedzic wzniósł we wsi kościół drewniany, a sprzęty liturgiczne i kielich wziął z kościoła w Górze. O samej wsi wizytator napisał, że jest własnością szlachetnych Bolszewskich i Janowskich, że stał w niej niegdyś kościół katolicki, filia parafii w Górze, poświadczony mapą i aktami wizytacji — i że kościół ten został całkowicie zniesiony, a na jego miejscu, w pobliżu wsi, wzniesiono zbór luterański. Cmentarz przy kościele założono w 1635 roku, po wzniesieniu świą…