Gdańsk - Stogi — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz w gdańskich Stogach (po niemiecku Heubude) powstał przed 1843 rokiem jako cmentarz komunalny gminy Heubude, a jego część otrzymał miejscowy kościół ewangelicki; w 1881 roku wzniesiono dzwonnicę. Przez większość swoich dziejów wieś nie miała jednak własnej parafii: około 1890 roku Harnoch wymienia cmentarz w Heubude przy gdańskiej parafii świętej Barbary 🟡 (w naszym odczycie fraktury nazwa wyszła jako „Seubude”), a własne księgi metrykalne — chrzty, śluby, pogrzeby i komunikantów — gmina ewangelicka zaczęła tu prowadzić dopiero w 1896 roku, konfirmacje w 1898, jak podaje spis Bära z 1908 roku. Cmentarz założono na lekkim wzniesieniu u zbiegu ulic Kruczej i Nowotnej (Seebadstraße), na skraju zalesionych wydm nadmorskich, na północ od Pustego Stawu. Zajmował prostokąt o powierzchni 0,81 ha, mocno wydłużony z zachodu na wschód wzdłuż ulicy Nowotnej, z centralną aleją wychodzącą od bramy przy ulicy Kruczej. Oficjalnie chowano tu do 1942 roku, ale w marcu i kwietniu 1945 roku złożono na cmentarzu w masowej mogile zabitych żołnierzy i zmarłych cywilów. Formalnie zamykano go dwukrotnie: 24 listopada 1946 roku i 8 grudnia 1956 roku. Dziś teren jest opuszczony, zaniedbany i zarośnięty, a pozostałości nagrobków usunięto w latach dziewięćdziesiątych XX wieku; w grudniu 2009 roku ustawiono pamiątkową tablicę z czarnego marmuru. Krajowa ewidencja zabytków datuje cmentarz na połowę XIX wieku, a gminna ewidencja zabytków miasta Gdańska prowadzi go pod pozycją 3642 jako teren dawneg…