Przyjaźń — dawny kościół ewangelicki (Rheinfeld)
Rheinfeld
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- kartuski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Przyjaźń, po niemiecku Rheinfeld, ma kościół, który stał w rękach ewangelików blisko cztery stulecia, i to w katolickiej, kaszubskiej okolicy Kartuz. Po 1945 roku przejęli go katolicy — dziś jest to kościół parafialny świętego Jana Ewangelisty w dekanacie żukowskim, wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem 253. Budowla jest orientowana, murowana z cegły, z szachulcową wieżą i dwoma dzwonami, wewnątrz ze sklepionym stropem deskowym; pod zakrystią i lożą dziedzica mieściły się dawniej groby. Inwentarz zabytków prowincji prostuje wcześniejszą opinię, jakoby kościół pochodził z nowszych czasów: mury obwodowe nawy i prosto zamkniętego prezbiterium są jeszcze średniowieczne, choć zupełnie pozbawione ozdób, a z XVII i XVIII wieku pochodzi wyposażenie wnętrza i wieża. W archiwum żukowskim zachowała się wiadomość, że kościół ufundował w 1210 roku książę Racibor, a jego tytułem był święty Jan Apostoł; proboszcz miał cztery włóki roli, a do parafii należało oprócz Przyjaźni także Niestępowo. Słownik geograficzny zaznacza jednak, że data fundacji z 1210 roku opiera się na dokumencie podrobionym; akt fundacji kościoła przez księcia Racibora sfabrykował w XVII wieku, na rzecz klasztoru w Żukowie, znany fałszerz Janikowski. Pewny ślad parafii daje dopiero dokument z 1239 roku, w którym wśród świadków występuje Mikołaj, proboszcz z Przyjaźni. W 1323 roku wieś istniała jako słowiańskie Prisyesen. 9 sierpnia 1349 roku komtur gdański Heinrich von Rechtir zamienił ją w n…
Źródła zewnętrzne
- Uwe Kerntopf, pom-wpru.kerntopf.com — evkirche/rheinfeld.htm — genealogia
- Przyjaźń (Rheinfeld) — Wikipedia — encyklopedia
- armaria.info — Przyjaźń (Rheinfeld) — źródło online
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, spis powszechny z 1 XII 1910, Provinz Westpreußen, Kreis Karthaus — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX, hasło Przyjaźń — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 214 — źródło drukowane
- Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781 i tabela nr 21; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 423–424 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. IX, hasło „Przyjaźń” — źródło drukowane
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 762 (s. 29), nr 1479 (s. 163–164) — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 127, pozycja 349 — źródło drukowane
- Th. Hirsch, „Geschichte des Karthauser Kreises bis zum Aufhören der Ordensherrschaft”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 6 (1882), s. 42, 44, 46–47 — źródło drukowane
- „Handbuch des Grundbesitzes in Westpreussen”, Danzig 1891, s. 26 — źródło drukowane
- „Westpreussisches Güter-Adressbuch”, Stettin 1903, s. 32 — źródło drukowane
- E. Seyfert (oprac.), „Güter-Adreßbuch für die Provinz Westpreußen” (Niekammer's Güter-Adreßbücher, t. II), wyd. 2, Leipzig 1912, s. 48 — źródło drukowane
- Wykaz imienny nieruchomości ziemskich przeznaczonych do przymusowego wykupu, Dz.U. 1926 nr 2 poz. 14, pozycja 247 — źródło drukowane
- Wykaz imienny nieruchomości ziemskich przeznaczonych do przymusowego wykupu, Dz.U. 1928 nr 15 poz. 114, pozycja 18 — źródło drukowane
- „Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego” 1926, nr 34, poz. 217 — źródło drukowane
- „Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa”, Warszawa 1928, s. 1203, 1211 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 32 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 274, 290, 300; t. 2, s. 492, 633; t. 3, s. 763; t. 4, s. 1052, 1257; t. 5, s. 1366, 1464, 1532; t. 7, s. 1815, 1912 — źródło drukowane
- W. Heidn, „Die Geschichte des Kreises Karthaus (vom Ende der Ordensherrschaft 1466–1945)”, Hamburg 1971 (Sonderschrift 20), s. 54 — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 10 września 1898 roku, s. 1 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 26 kwietnia 1902 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- P. Lau, „Chronik der evangelischen Kirche zu Rheinfeld, Kreis Karthaus”, Przyjaźń: nakład własny parafii, 1932, s. 14–15, 29–30, 88, 137–138, 141–145 — źródło drukowane
- W. Heidn, „Die Ortschaften des Kreises Karthaus/Westpr. in der Vergangenheit”, Marburg 1965, s. 471, 474–476 — źródło drukowane
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 140–142, 169, 212, 214–216 — monografia
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.