Przyjaźń — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Przyjaźń, po niemiecku Rheinfeld, w Kreis Karthaus była przed 1945 rokiem siedzibą samodzielnej parafii ewangelickiej — jednej z niewielu w tej kaszubskiej okolicy. 📌 Kościół jest tu starszy niż wspólnota, która go przez cztery stulecia używała. Ksiądz Jakub Fankidejski poświadcza w Przyjaźni proboszcza już w 1239 roku, a w 1381 księdza Jana; po 1540 roku świątynia — jak pisze — przeszła „w ręce innowierców”, czyli w XVI wieku przejęli ją protestanci i służyła ewangelikom aż do 1945 roku. Agathon Harnoch dodaje, że przed budową dzisiejszego kościoła stała tu prawdopodobnie kaplica katolicka i że obecna budowla powstała przez jej rozbudowę, a samą parafię ewangelicką ukonstytuowano na początku XVII wieku: jeden z dwóch dzwonów nosi datę 1605, ambona 1611, a pierwszym znanym pastorem był od 1610 roku Johann Helwig. 🟡 Pole atlasu podaje jeszcze inną datę — parafia około 1561 roku — i te warstwy trzeba rozdzielać ostrożnie. ⚠ Kościół był, wbrew wcześniejszemu opisowi, murowany z cegły, a nie szachulcowy: konstrukcję ryglową miała u Harnocha sama wieża, i to z wypełnieniem ceglanym. Budowla była orientowana, stała pod patronatem dziedzica i miała dwa dzwony. Siedemnastowieczna ambona z herbami kolatorów wsi — czyli tych, którzy świątynię utrzymywali — zachowała się do dziś. Wieś dzieliła się wyznaniowo niemal po połowie: w 1868 roku na 658 mieszkańców w 53 domach przypadało 349 ewangelików, 305 katolików i czterech Żydów. Meyers notuje około 1905 roku Rheinfeld jako obwód dwors…