Wocławy — kościół ewangelicki (nieistniejący)

Z Wikipedii (PL)

Wocławy, po niemiecku Wotzlaff, to wieś na Żuławach Gdańskich, w dawnym powiecie Danziger Niederung — do 1920 roku w prowincji Prusy Zachodnie i rejencji gdańskiej, w latach 1920–1939 w Wolnym Mieście Gdańsku, a od 1939 do 1945 roku w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Parafię wzmiankowano tu w 1384 roku, a stojący we wsi kościół był gotycki, trójnawowy, ceglany. Po Reformacji świątynię przejęli ewangelicy. Rhesa prowadzi w 1834 roku Wotzlaff jako parafię ewangelicką z długą listą pastorów i ze wsiami filialnymi: Schönau, Spettingsdorf, Scharfenberg oraz częścią Landau i Hochzeit. „Słownik geograficzny” notuje przewagę ewangelików — 363 wobec 101 katolików — oraz szkołę katolicką i ewangelicką w miejscu. Znaczna część mieszkańców wsi należała jednak do mennonitów, a ci związani byli ze zborem w Gdańsku, nie z miejscowym kościołem; pamiątką po nich jest stela z 1739 roku, przeniesiona z Wróblewa. Odrębnie, w latach 1868–1945, działała tu katolicka parafia świętych Piotra i Pawła, utworzona dla robotników polskich i kaszubskich. 📌 Jak głęboka była tu zmiana wyznaniowa, pokazuje wykaz dekanatu Małej Wyspy Gdańskiej z 1593 roku: przy każdej z dwunastu parafii zapisano, ile ziemi kościelnej trzyma luterański duchowny i ile mu wieś płaci zamiast dziesięcin. Wocławy, dawniej filia Steblewa, utrzymywały już wtedy własnego duchownego. Kościół miał jeden łan, za który płacono sześćdziesiąt grzywien pruskich — a wizytator zapisał wprost, że „teraz odliczają je luterańskiemu duchown…