Stare Gronowo — kościół (dawniej ewangelicki)
Grunau
- Rok powstania
- 1802
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- człuchowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Stare Gronowo, do 1945 roku Grunau, leży dziś w powiecie człuchowskim, ale przed wojną należało do złotowskiego, a większość parafian mieszkała w sąsiednim powiecie człuchowskim. Dzisiejszą, murowaną świątynię pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła zbudowano w 1802 roku w miejsce szachulcowego kościoła z 1660 roku; wieżę dostawiono w 1860. Kościół stał tu wcześniej niż szachulcowa świątynia z 1660 roku. W 1370 roku król Kazimierz nadał wieś Grunau na prawie chełmińskim Andrzejowi z Tucholi, a parafię uposażono czterema włókami; Heise opatruje przy tym znakiem zapytania wzmiankę dokumentu, że wieś leży „koło Chojnic”. Słownik geograficzny notuje, że kościół istniał „od najdawniejszych czasów”, był parafialny i królewskiego patronatu, a w 1435 roku Runge z Sypniewa zabrał z niego, co było kosztowniejsze. W czasie Reformacji przejęli go luterańscy dziedzice i utrzymywali przy nim własnego predykanta. W 1617 roku arcybiskup gnieźnieński Gembicki zaliczył go do dekanatu w Łobżenicy, lecz proces o świątynię toczył się niemal bez przerwy: dekret z 1720 roku nakazywał dziedzicowi Ekhardowi Golzowi wydalić predykanta w ciągu sześciu tygodni i oddać kościół katolikom, w 1736 roku arcybiskup Potocki zakazał luteranom wszelkich publicznych funkcji, a w 1740 roku polecono rozebrać zbór. Luteranie wyjednali u króla przywilej nietykalności i utrzymali kościół do 1945 roku. Filią Gronowa było najpierw Batorowo, następnie Myśligoszcz (Marienfelde), a od 1722 roku obie te miejscowości. Recenz…
Źródła zewnętrzne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Marienwerder (westlich der Weichsel), Schwetz, Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow und Dt. Krone” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 4), Danzig 1887 — inwentarz zabytków
- STARE GRONOWO — Strona parafialna (Salezjanie Debrzno) — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, hasło brak samodzielnego hasła człuchowskiego — źródło drukowane
- Archiwum Państwowe w Szczecinie, zespół 65/44/0 „Zbiór ewangelickich ksiąg metrykalnych z Pomorza i Nowej Marchii”, skany w serwisie szukajwarchiwach.gov.pl — archiwum
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 4: „Die Kreise Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow”, Danzig 1887, s. 413, 414 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 487–488 — źródło drukowane
- Lic. Freytag, recenzja: E. Bohn, „Geschichte des evangelischen Kirchenkreises Flatow in Westpreußen”, „Mitteilungen des Westpreußischen Geschichtsvereins”, rocznik 2, 1903, z. 2, s. 37–38 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 53 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 668; t. 3, s. 690, 738, 812, 869, 946; t. 4, s. 1032, 1151; t. 6, s. 1765; t. 7, s. 2012, 2022 — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Królewiec), 3 czerwca 1888 roku, s. 7 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.