Karczemki — kościół ewangelicki (Friedenau, rozebrany)
Friedenau
- Rok powstania
- 1849
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- wejherowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Karczemki w gminie Szemud, w powiecie wejherowskim, nosiły po niemiecku nazwę Friedenau, a wcześniej — Adlig Karczemken. Nazwa mówi, czym miejsce było na początku: karczmą przy drodze, dawną „taberna Dobrzewinensis”, szynkiem należącym do Dobrzewina. Według pruskich ksiąg hipotecznych Karczemki były karczmą należącą do dóbr Dobrzewino; dobra te dzieliły się na trzy działy, które Johann Karl Herrmann skupił w latach 1777–1793 — po Janie Dobrzewińskim, baronie Heinrichu von der Goltzu i Chmielińskich — a od 1804 roku należały do Piotra Schedlin-Czarlińskiego i od 1818 roku do Christopha Friesego. Karczma działała tu jeszcze w XIX wieku: księga zgonów parafii w Małym Kacku notuje w 1828 roku śmierć dwuletniego syna karczmarza z Karczemek. Ewangelicy mieszkali tu na długo przed budową kościoła: w 1808 roku księga ślubów parafii w Małym Kacku zapisała Davida Wetzlinga z Karczemek, czwartego syna Ephraima Wetzlinga z Karczemek, a w 1866 roku księga zgonów — dziecko robotnika folwarcznego z Karczemek szlacheckich, pochowane na tutejszym cmentarzu. Ewangelicy zaczęli tu od świątyni pomocniczej. Franz Schultz zapisał, że wzniesiono ją w Karczemkach już w 1849 roku jako kościół filialny parafii w Małym Kacku; Agathon Harnoch podaje, że poświęcono ją 21 września 1851 roku. Akta Rejencji w Gdańsku pozwalają odtworzyć początki kościoła. Już w 1847 roku ewangelicy z Karczemek modlili się w domu modlitwy, do którego właściciele majątków Siewert z Dobrzewina i Dix z Kielna podarowali nakry…
Źródła zewnętrzne
- Karczemki (województwo pomorskie) — Wikipedia — audyt workflow
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen", Neidenburg 1890 — źródło drukowane
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- K. Jankowski (SGiRP „Korzenie”) — korespondencja z autorem atlasu, 2.10.2026 — informacja
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 446–447 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. III, hasło „Karczemki” — źródło drukowane
- Archiwum Państwowe w Gdańsku, zespół 9 (Rejencja w Gdańsku), sygnatury 1619, 1621, 1622 (skany: Stowarzyszenie „Korzenie”, fotografowała Judyta Zawieracz, 2026) — źródło archiwalne
- Księga zgonów parafii ewangelickiej Klein Katz (Mały Kack) 1791–1943, mikrofilm FamilySearch 245373 (skany przekazał K. Jankowski, październik 2026) — księga metrykalna
- „Amts-Blatt der Königlichen Regierung zu Danzig” 1873, nr 40, s. 142, poz. 460 (obwieszczenie z 28 września 1873 roku; Elbląska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Królewiec), 2 października 1851 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 1 czerwca 1882 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 1416 (s. 142–143) — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 172, pozycja 85, i s. 177, pozycje 157–158 — źródło drukowane
- księga ślubów parafii ewangelickiej w Małym Kacku (Klein Katz), mikrofilm FamilySearch 245372, skan 0016 (1808) — źródło drukowane
- księga zgonów parafii ewangelickiej w Małym Kacku (Klein Katz), mikrofilm FamilySearch 245373, skan 0353 (1866, nr 11) — źródło drukowane
- „Handbuch des Grundbesitzes”, Prusy Zachodnie, 1909, s. 104–105 — źródło drukowane
- „Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej”, t. XI: województwo pomorskie (spis z 1921 roku), gmina Dobrzewino, pozycja 8 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 421, 440, 633; t. 4, s. 1123; t. 5, s. 1439, 1452; t. 7, s. 1912; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 38 — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 20 sierpnia 1911 roku (zgon pastora Reddiesa; obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Norddeutsche Allgemeine Zeitung” (Berlin), wydanie wieczorne, 31 stycznia 1885 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 11 grudnia 1910 roku, s. 11 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 12 marca 1911 roku, s. 17 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 1 października 1911 roku, s. 33 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 24 maja 1919 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, s. 531 — źródło drukowane
- „Amtliche Mitteilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1884, nr 1, s. 7 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 1, s. 11–12 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1885, nr 8, s. 69 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 13, s. 98 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 15 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 15, s. 114 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.