Salino — kościół ewangelicki
Saulin
- Rok powstania
- 1832
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- wejherowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Salino — po niemiecku Saulin — leżało do 1945 roku w powiecie lęborskim, w prowincji Pomorze. Zachowany kamienny kościół halowy z ceglaną wieżą pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku. Jego wyposażenie obejmuje między innymi snycerkę Paula Thiedego z około 1900 roku; Franz Schultz odnotował w 1912 roku snycerki z 1896 roku i kielich, gdańską pracę trybowaną złotnika Franza Grützmachera, zmarłego w 1724 roku. Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, a poewangelicki kościół przejęli katolicy; dziś jest to kościół filialny pod wezwaniem świętego Józefa w parafii w Gniewinie. Przetrwał także cmentarz ewangelicki z lat 1839–1845. Salino było średniowiecznym ośrodkiem ziemi salińskiej. Ksiądz Jakub Fankidejski, który opisał tę miejscowość pod nazwą Zawolin, podając obok formę niemiecką, pisze, że za czasów książęcych stał tu stary zamek obronny, do którego należał okoliczny obszar ziemi, a kościół patronatu prywatnego istniał od dawna. W 1268 roku proboszczem w Zawolinie był Michał, a Damalewicz umieścił świątynię wśród kościołów parafialnych. L. Quandt odnotował w 1856 roku dokument księcia Warcisława II gdańskiego, w którym świadkiem jest „prepositus Michael de Saulin”, ale nazwę uważał za błąd odpisu zamiast Strelin, bo o prepozyturze w tej wsi nic nie wiadomo. W 1344 roku wielki mistrz Ludolf König przekazał wieś i parafię szpitalowi w Gdańsku; później o Salino toczył się ponadstuletni spór szpitala z Krokowskimi; w 1513 roku ogłoszono przeciw nim wielką ekskomunikę. Przywilej…
Źródła zewnętrzne
- Parafia rzymskokatolicka św. Józefa Rzemieślnika w Gniewinie — historia — audyt workflow
- F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912) — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 248 — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Pommern”, cz. III, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911, s. 302, 304 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 260 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. X, hasło „Sawulino” — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1080 — źródło drukowane
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 250–251 — źródło drukowane
- „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 132–133 — źródło drukowane
- „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 140–141 — źródło drukowane
- „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 128 — źródło drukowane
- L. Quandt, „Ostpommern, seine Fürsten, fürstlichen Landestheilungen und Distrikte”, „Baltische Studien” AF 16 (1856), s. 143, przyp. 123 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 113 — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Królewiec), 30 grudnia 1851 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 18 października 1896 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 5 lipca 1903 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 26 sierpnia 1912 roku, s. 5 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 4 listopada 1916 roku, s. 2 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 27 grudnia 1916 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 8 sierpnia 1920 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.