Kmiecin — dawny kościół ewangelicki (ob. św. Jadwigi Królowej)
Fürstenau
- Rok powstania
- 1679
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- nowodworski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Kmiecin — po niemiecku *Fürstenau* — ma murowany kościół z czasów przedreformacyjnych, z drewnianą dzwonnicą. Od 1564 roku aż do drugiej wojny światowej świątynia pozostawała w rękach protestantów. Rok 1344, z którym łączy się jej datowanie, pochodzi z łacińskiej umowy przechowywanej w archiwum rady Elbląga: biskup pomezański Bertold ustalił wtedy wraz z rajcami elbląskimi uposażenie tutejszej parafii — cztery wolne włóki oraz dziesięcinę z 60 włók wsi, po korcu jęczmienia i owsa. Według Słownika geograficznego w 1344 roku proboszczem w Kmiecinie był Jan de Imden, który toczył spór z miastem Elblągiem, rozstrzygnięty przez biskupa pomezańskiego Bertolda. Według Harnocha plebani w Kmiecinie już w 1385 roku wykupili się od obowiązku robót przy wałach; ugodę tę, potwierdzoną przez królów Zygmunta I i Zygmunta Augusta, uznano za ważną jeszcze wyrokiem apelacyjnym w Kwidzynie, po niemiecku Marienwerder, z 30 października 1862 roku i rozstrzygnięciem Trybunału Najwyższego z 11 września 1863 roku. W kronikach żuławskich wieś zapisała się jednak nie przez kościół, lecz przez ucieczki przed wodą. Według elbląskiego rocznika „Elbinger Jahrbuch” z 1924 roku wieś Kmiecin — w najstarszej księdze miejskiej Elbląga, prowadzonej od około 1330 roku, zapisaną na pierwszej stronie jako „villa Wurstenow” — założono zapewne około 1325 roku. Według kronikarza elbląskiego Petera Himmelreicha istniała już w 1332 roku jako garstka niskich chat pod wałami usypanymi w latach 1288–1294 za mistrza krajo…
Źródła zewnętrzne
- — źródło online
- Parafia św. Jadwigi Królowej w Kmiecinie — Wikipedia — encyklopedia
- Kmiecin — kościół św. Jadwigi (Architektura średniowiecza, medievalheritage.eu) [kopia archiwalna 2023-03-26] — portal_zabytki
- Kmiecin (Fürstenau), Różewo (Rosenort) — Żuławy Wiślane — portal_regionalny
- Forum Danzig — Geschichte von Dorf und Kirche Fürstenau (Danzig-Westpr. Kirchenbrief 1953) — forum_zrodlowe
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Elbing Land — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 414 — źródło drukowane
- B. Szady, „Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII w.”, Lublin 2010 — monografia (atlas wyznań)
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 152 — wykaz duchownych (druk 1834)
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868 — monografia
- „Elbinger Jahrbuch”, Elbing 1919–1937, s. 10 — źródło drukowane
- „Adreßbuch für Elbing”, Elbing 1912, s. 425–426 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 414 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. II, hasło „Fürstenau” — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 14, 212, 214, 216, 219, 220 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 77–78, pozycja 65 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 28 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 3; t. 2, s. 483, 678; t. 5, s. 1317, 1322, 1432, 1475, 1518; t. 6, s. 1751; t. 7, s. 1833 — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 9 lipca 1887 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- D. Piasek, „Średniowieczne chrzcielnice kamienne w kościołach na terenie Żuław Wiślanych: inwentaryzacja, funkcje, symbolika”, „Studia z Dziejów Średniowiecza” 26, 2023, s. 137, 148, 152 — artykuł naukowy
- A. N. Tolckemit, „Elbingscher Lehrer Gedächtniss”, Danzig 1753, s. 184–187 (Elbląska Biblioteka Cyfrowa) — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 469 — opracowanie
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 41 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.