Kmiecin (parafia)

Z Wikipedii (PL)

Kmiecin — po niemiecku *Fürstenau* — ma kościół wzniesiony w 1344 roku, który od 1564 roku aż do drugiej wojny światowej pozostawał w rękach protestantów. To ponad trzy i pół wieku jednego wyznania w jednych murach. 🔴 W kronikach żuławskich wieś zapisała się jednak nie przez kościół, lecz przez ucieczki przed wodą. Według kronikarza elbląskiego Petera Himmelreicha istniała już w 1332 roku jako garstka niskich chat pod wałami usypanymi w latach 1288–1294 za mistrza krajowego Meinharda von Querfurt. W 1412 roku wały nie wytrzymały: ludzie opuścili domy i szukali schronienia, gdzie się dało, a wsie stały puste. Rada Elbląga uzyskała wtedy od wielkiego mistrza Heinricha von Plauen zgodę — dokument z 6 maja 1412 roku — na tropienie zbiegów i przymusowe osadzenie ich z powrotem w czterech wsiach, wśród których był Kmiecin. Ucieczka przed powodzią bywała więc na Żuławach zjawiskiem masowym, a władza odpowiadała na nią przymusem powrotu. 📌 Z dawnej ciesiołki zachował się tu ganek obiegający wieżę — według Viktora Zirkwitza jedyny już taki na tym obszarze. Miał chronić podwalinę przed deszczem, a wedle Burgemeistera dawać też schronienie wiernym przybyłym z daleka; przy parafii rozciągniętej po żuławskich wsiach nie była to ozdoba, lecz potrzeba. Statystyka kościołów ewangelickich Agathona Harnocha z 1890 roku notuje przy tej parafii — jako „Fürstenau”, w diecezji Elbing — patronat rady, organy o 14 głosach i 1400 dusz. Sama wieś była u schyłku XIX wieku niemal w całości ewangelick…