Gdańsk-Orunia — dawny kościół ewangelicki (ob. św. Jana Bosko)
Ohra
- Rok powstania
- 1820
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Kościół w gdańskiej Oruni — po niemiecku Ohra — wywodzi się z piętnastowiecznej kaplicy świętego Jerzego; w 1571 roku przejęli ją luteranie, a w 1608 roku rozbudowali. Nie wiadomo, od kiedy kościół nosi wezwanie świętego Jerzego; pastor Paul przypuszcza, że przejęto je z czasów przedreformacyjnych. W 1762 roku pastor Ephraim Krause nazwał go w księdze kościelnej „St. Georgen-Kirche zur Ohra”. Według Słownika geograficznego przed Reformacją kościół w Oruni należał do katolików i obsługiwali go podobno franciszkanie z Gdańska; gdy ich klasztor przestał istnieć, około 1552 roku przyłączono go jako filię do świętego Wojciecha, lecz katolikom trudno było go utrzymać, bo patronat miał luterański magistrat gdański, który narzucał swojego duchownego, a w 1584 roku oficjał Mikołaj Mylonius nie mógł już przeprowadzić tu wizytacji. Przewodnik „Handbuch für die Evangelischen in Danzig” z 1919 roku podaje, że w 1525 roku mieszkańców Oruni przyjęto z polecenia gdańskiego magistratu jako gminę gościnną do ewangelickiego kościoła świętej Katarzyny; od 1691 roku pracowało tu dwóch duchownych. Według kroniki Harnocha z 1890 roku dawny kościół katolicki w Oruni był filią kościoła świętej Katarzyny w Gdańsku i w 1571 roku przekształcono go w samodzielny kościół parafialny; Orunię, liczącą 5199 mieszkańców, Harnoch nazywa największą wsią obu prowincji pruskich. Lista ewangelickich duchownych Oruni sięga początków: pierwszym znanym z imienia duchownym był Georgius, którego wykaz odnotowuje „w 157…
Źródła zewnętrzne
- GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26] — encyklopedia
- kościół św. Jana Bosko, Orunia — Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia) — encyklopedia
- kościół św. Jana Bosko, Orunia — Wikipedia — encyklopedia
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Danziger Höhe — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 86 — wykaz duchownych (druk 1834)
- Handbuch für die Evangelischen in Danzig, Danzig 1919, s. 101–104 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 393 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. VII, hasło „Ohra” — źródło drukowane
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 102, 103, 104, 105, 222 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 52–53, pozycja 220 — źródło drukowane
- E. W. Waage, „Ausführliche Geschichte Ohra's, eines Dorfes im Danziger Landraths-Kreise”, Danzig 1859, s. 129–134 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 21 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 73, 210, 279; t. 2, s. 468, 519, 535, 648, 657; t. 3, s. 718, 747, 817, 921, 943, 990; t. 4, s. 1031, 1084, 1127, 1254, 1286; t. 5, s. 1331, 1482, 1511; t. 6, s. 1612, 1683, 1743, 1776; t. 7, s. 1819 — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Królewiec), 20 października 1853 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Królewiec), 1 grudnia 1853 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- M. Staręga, „Niezrealizowane projekty odbudowy kościoła w Oruni autorstwa gdańskiego architekta miejskiego Carla Samuela Helda”, „Porta Aurea” 19, 2020, s. 259–260, 262, 265, 268–270 — artykuł naukowy
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 101v–104v, 107r — źródło archiwalne
- Wypisy z ksiąg kościelnych parafii ewangelickiej w Oruni (Ohra) z lat 1762–1814, z zapiskami pastorów Ephraima Krausego, Johanna Heinricha Stoboya i Ernsta Gottlieba Hoffmanna oraz dopiskiem z 1876 roku, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 980/5630 (Archion 16640) — źródło archiwalne
- Księga metrykalna parafii ewangelickiej w Oruni (Ohra) założona w 1818 roku, z zapiskami o odbudowie kościoła i o jubileuszu w 1873 roku, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 980/5634 (Archion 16697) — źródło archiwalne
- Wypisy z ksiąg kościelnych parafii ewangelickiej w Oruni (Ohra) z lat 1736–1923, z życiorysami pastorów, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), Archion 263449 — źródło archiwalne
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.