Milejewo — dawny kościół ewangelicki (Trunz)
Trunz
- Powiat
- elbląski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelicko-augsburskie
Z Wikipedii (PL)
Gotycki kościół murowany z cegły wzniesiono w Milejewie pod koniec XIV wieku, na miejscu drewnianej świątyni z połowy tego stulecia. Nosił wezwanie świętego Bartłomieja i w czasach przedreformacyjnych należał do archiprezbiteratu we Fromborku. W 1320 roku przywilej uposażył tutejszą parafię czterema włókami, a w latach 1348–1350 wymieniany jest jej proboszcz Mikołaj. Gdy w 1856 roku rozbierano stary ołtarz, znaleziono w zamurowanej skrzynce pergamin z zapisem, że 14 lipca 1389 roku biskup warmiński Henryk poświęcił ten ołtarz ku czci Krzyża, Najświętszej Maryi Panny, świętego Bartłomieja, świętej Katarzyny oraz wszystkich apostołów i świętych. Po Reformacji kościół stał się ewangelicki. Pierwszym znanym tutejszym duchownym luterańskim był Martin Bartesius, wymieniany przed 1595 rokiem; w tym roku odszedł stąd do Kmiecina. Urząd objął po nim Johannes Major, a w 1617 roku przyszedł Philippus Westphal ze Starego Pola, wypędzony stamtąd — jak zapisano — przez utrapienia ze strony nieprzychylnych. Abraham Hartwich (1723) zalicza Johannesa Majora, duchownego w Milejewie, po niemiecku Trunz, na Wysoczyźnie Elbląskiej, około 1595 roku, do pastorów wyznania reformowanego. Patronat nad kościołem sprawowała do 1826 roku rada miejska Elbląga, potem król. Do parafii w Milejewie należały wsie Behrendshagen i Damerau, których mieszkańcy, wbrew ordynacji wiejskiej z 1741 roku, uczęszczali jednak do kościołów w Elblągu. Piotr Birecki (2021) wymienia Milejewo wśród wiejskich posiadłości Elblą…
Źródła zewnętrzne
- portel.pl — strona internetowa
- pl.wikipedia.org — strona internetowa
- edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl — strona internetowa
- B. Szady, „Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII w.”, Lublin 2010 — monografia (atlas wyznań)
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 166 — wykaz duchownych (druk 1834)
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- Narodowy Instytut Dziedzictwa, rejestr zabytków nieruchomych województwa warmińsko-mazurskiego, stan na 30 VI 2026, powiat elbląski, gmina Milejewo — rejestr zabytków
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- „Elbinger Jahrbuch”, Elbing 1919–1937, s. 26 — źródło drukowane
- „Adreßbuch für Elbing”, Elbing 1912, s. 442–443 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 420 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XII, hasło „Trunz” — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 270 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 92, pozycja 227 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 30 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 15, 41, 215, 274; t. 2, s. 427; t. 3, s. 930, 951, 974; t. 4, s. 1127, 1260; t. 5, s. 1318, 1348, 1386; t. 6, s. 1554, 1594, 1628, 1629, 1663, 1689, 1759; t. 7, s. 1842, 1973, 1978 — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Królewiec), 14 listopada 1878 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- Robert Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 191 — artykuł naukowy
- A. N. Tolckemit, „Elbingscher Lehrer Gedächtniss”, Danzig 1753, s. 220–222 (Elbląska Biblioteka Cyfrowa) — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 469–470 — opracowanie
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 41 — artykuł naukowy
- Evangelisches Zentralarchiv in Berlin, sygn. EZA 980/6082, księga kościelna parafii Trunz z lat 1680–1715, karta „Merkblatt” i spis treści, skany 2–3, dostęp przez portal Archion (19826) — źródło archiwalne
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.